![Pinterest](https://pinterest.com/pin/create/button/?url=https://www.sinavaraci.com/yazim-kurallari/&media=https://www.sinavaraci.com/wp-content/uploads/2019/04/yazım-kuralları.png&description=Türkçede yazım kuralları 8 alt başlıkta incelenmektedir. Bunlar; -de nin yazımı, -mi nin yazımı", -ki nin yazımı, Ayrı ve bitişik yazımlar, Büyük harf...){kind=link}
KPSS yazım kuralları konu anlatımı kapsamında büyük harfler, ek ve bağlaçların yazımı, birleşik kelimeler, sayılar, tarihler, kısaltmalar, alıntı sözler ve düzeltme işareti işlenecektir.
KPSS Türkçe konularının tamamına KPSS konu anlatımı arşivinden ulaşabilirsiniz.
Büyük Harflerin Kullanıldığı Yerler
Cümle, Dize ve Aktarılan Sözlerin Başlangıcı
Cümleler ve dizeler büyük harfle başlar. Cümle içinde tırnak ya da yay ayraç içine alınan bağımsız bir cümle de büyük harfle başlar ve uygun noktalama işaretiyle tamamlanır: Öğretmen, “Metni yeniden okuyun.” dedi. Buna karşılık iki kısa çizgi arasındaki açıklama sözleri bağımsız cümle gibi değerlendirilmez: Bu karar -sonuçları daha sonra anlaşılacaktır- uzun süre tartışıldı.
İki noktadan sonra tam bir cümle geliyorsa ilk sözcük büyük, yalnız örnekler sıralanıyorsa küçük harfle başlar: “Şunu biliyorum: Bu çalışma zamanında bitecek.” cümlesinde iki noktadan sonra yeni bir yargı vardır. “Çantada üç şey vardı: defter, kalem, silgi.” örneğinde ise yalnız adlar sıralanmıştır. Rakamla başlayan cümlede rakamdan sonraki sözcük özel ad değilse küçük harfle yazılır: “2026 yılı yeni bir dönemin başlangıcı oldu.”
B) Masada birkaç araç vardı: cetvel, pergel ve kalem.
C) Yazar, “Bu romanı üç yılda tamamladım.” dedi.
D) 2024 Yılında başlayan çalışma geçen ay tamamlandı.
E) Şiirin her dizesi büyük harfle başlamıştı.
Kişi Adları, Unvanlar ve Akrabalık Sözleri
Kişi adları, soyadları ve takma adlar büyük harfle başlar. Kişi adından önce veya sonra kullanılan unvan, saygı sözü, rütbe ve lakaplar da büyük yazılır: Kaymakam Erol Bey, Dr. Ayşe Demir, Mareşal Fevzi Çakmak, Mimar Sinan. Unvanın kendisine getirilen ek kesmeyle ayrılır: Ayşe Hanım’dan.
Akrabalık sözleri normal akrabalık ilişkisi bildiriyorsa küçük harfle yazılır: Ayşe teyzem, Kemal amcam. Aynı söz lakap ya da unvan hâline gelmişse büyük harfle başlar: Nene Hatun, Hala Sultan, Dayı Kemal. Dolayısıyla büyük harf kararı yalnız sözcüğün anlamına değil, özel adın parçası olup olmamasına bağlıdır.
Yer Adları, Yönler ve Gök Cisimleri
Kıta, bölge, il, ilçe, köy ve semt adları büyük harfle başlar: Afrika, Güneydoğu Anadolu, Ankara, Ürgüp, Kızılay. Yer adında deniz, göl, dağ, boğaz, cadde veya sokak sözü özel adın parçasıysa o da büyük yazılır: Ege Denizi, Van Gölü, Ağrı Dağı, Çanakkale Boğazı, Ziya Gökalp Caddesi. Özel ada dâhil olmayan tür sözleri ise küçüktür: Konya ili, Etimesgut ilçesi, Taflan köyü.
Doğu ve batı sözleri düşünce, kültür veya hayat tarzı bildiriyorsa büyük; yalnız yön bildiriyorsa küçük harfle başlar: Batı medeniyeti, Doğu mistisizmi; Ankara’nın batısı, Anadolu’nun doğusu. Gezegen ve yıldız adları büyük yazılır: Dünya, Ay, Güneş, Satürn. Bu sözler gezegen anlamı dışında kullanıldığında küçüktür: dünya kadar iş, güneş alan oda, ay ışığı.
B) Gemimiz öğleden sonra Çanakkale boğazından geçti.
C) Kentin Batısında yeni bir yerleşim alanı kuruluyor.
D) Van Kedisi, farklı göz renkleriyle tanınan bir hayvandır.
E) Bu çalışma, Batı Anadolu’daki yerleşimleri karşılaştırıyor.
Kurum, Eser, Dönem, Bayram ve Belirli Tarihler
Kurum, kuruluş, kurul, kanun ve yönetmelik adlarının her kelimesi büyük harfle başlar: Türk Dil Kurumu, Millî Eğitim Bakanlığı, Medeni Kanun. Kitap, dergi, gazete ve sanat eserlerinin adları da büyük yazılır: Mai ve Siyah, Türk Dili, Hürriyet, Kaplumbağa Terbiyecisi. Eser adındaki “ve, ile, ya, ki, da, de” gibi görevli sözler, adın tamamı büyük harfle yazılmadıkça küçük kalır. Tür sözü eserin özel adına dâhil değilse küçüktür: Hürriyet gazetesi, Varlık dergisi.
Tarihî olay, çağ ve dönem adları büyük harfle başlar: Kurtuluş Savaşı, Lale Devri, Millî Edebiyat Dönemi. Ulusal, resmî ve dinî bayramlarla anma ve kutlama günleri de özel addır: Cumhuriyet Bayramı, Ramazan Bayramı, Anneler Günü. Belirli bir tarihi bildiren ay ve gün adları büyük; genel zaman bildirenler küçük yazılır: “Toplantı 12 Eylül Salı günü yapılacak.”, “Toplantılar eylülün ikinci salısında yapılır.”
B) Yazarın Mai Ve Siyah romanı üzerine yeni bir çalışma hazırlandı.
C) Tören, Cumhuriyet bayramı kapsamında düzenlendi.
D) Kurul her yıl Ekim ayının ilk Pazartesi günü toplanır.
E) Araştırmacı, Hürriyet gazetesinin 1960 arşivini taradı.
Özel Adlara Gelen Ekler ve Kesme İşareti
Çekim Ekleri, Yapım Ekleri ve Kurum Adları
Özel adlara getirilen iyelik, durum ve bildirme ekleri kesme işaretiyle ayrılır: Ankara’ya, Türkiye’nin, Atatürk’tür, Çanakkale Boğazı’ndan. Özel addan türetilen yapım ekleri, çokluk eki ve bunlardan sonra gelen ekler ayrılmaz: Türkçe, Türklük, Konyalı, Ahmetler, Türklerin.
Kurum, kuruluş, kurul, birleşim, oturum ve iş yeri adlarına gelen ekler kesmeyle ayrılmaz: Türk Dil Kurumundan, Türkiye Büyük Millet Meclisine, Ankara Üniversitesinde. Avrupa Birliği’ne biçimi, TDK’nin ayrıca belirttiği yerleşmiş bir istisnadır. Kişi adından sonra gelen unvana getirilen ek ise kesmeyle ayrılır: Nihat Bey’e.
›
›
B) Ankara’dan gelen heyet öğleden sonra toplandı.
C) Konyalı sanatçılar yeni bir sergi açtı.
D) Nihat Bey’e toplantının saati bildirildi.
E) Millî Edebiyat Dönemi’nin özellikleri karşılaştırıldı.
Bazı Kelime ve Eklerin Yazılışı
Bağlaç Olan da/de ile Bulunma Durumu Eki -da/-de
Bağlaç olan da/de, kendinden önceki kelimeden ayrı yazılır ve yalnız büyük ünlü uyumuna uyar: “Ayşe de gelecek.”, “Kitabı da defteri de aldı.” Bağlaç hiçbir zaman ta/te biçimine girmez ve özel addan sonra kesmeyle ayrılmaz: “Sinop da güzeldir.”, “Ayşe de geldi.”
Bulunma durumu eki -da/-de kelimeye bitişir; yer, zaman veya durum anlamı kurabilir: evde, yazıda, saat üçte. Ünsüz benzeşmesine uğrayarak -ta/-te olabilir ve özel ada geldiğinde kesmeyle ayrılır: parkta, Zonguldak’ta. “Cümleden çıkarma” yöntemi yalnız yardımcı bir sezgidir; bağlacın kaldırılması anlamı değiştirebildiği için temel ölçüt görev ve yazım özellikleridir.
B) Toplantıdaki konuşmacılar da bu öneriyi destekledi.
C) Ahmet’te bizimle birlikte sergiye gelecek.
D) Çantamda kalem de küçük bir not defteri de vardı.
E) Bu sokakta eskiden bir kırtasiye bulunurdu.
Bağlaç Olan ki, Sıfat Yapan -ki ve İlgi Zamiri -ki
Bağlaç olan ki iki yargı arasında açıklama, sonuç, pekiştirme veya kuşku ilişkisi kurar ve ayrı yazılır: “Anladım ki karar değişmeyecek.”, “Öyle yoruldu ki konuşamadı.” Bağlacın kalıplaşıp bitişik yazıldığı başlıca sözler şunlardır: belki, çünkü, hâlbuki, mademki, meğerki, oysaki, sanki.
Sıfat yapan -ki, bir adı yer veya zaman bakımından belirler ve bitişik yazılır: masadaki kitap, bugünkü toplantı. İlgi zamiri olan -ki ise daha önce geçen bir adın yerini tutar: “Benim dosyam eksik, seninki tamam.” Çoğul eki getirilebilen “masadakiler, seninkiler” biçimleri, bitişik yazılan bu iki görevi tanımada yardımcı olabilir; fakat asıl ölçüt sözcüğün cümledeki görevidir.
B) Dosyaların içinden seninkini ayırdım.
C) Öyle anlaşılıyor ki kurul kararını değiştirmeyecek.
D) Madem ki bütün veriler hazır, incelemeye başlayabiliriz.
E) Koridordaki sessizlik herkesi tedirgin etmişti.
Soru Eki mı/mi/mu/mü
Soru eki mı/mi/mu/mü, kendinden önceki kelimeden gelenekleşmiş olarak ayrı yazılır ve ünlü uyumuna girer: “Geldi mi?”, “Olur mu?” Bu ekten sonra gelen kişi ve zaman ekleri soru ekine bitişir: “Gelecek misiniz?”, “Okuyor muyduk?”, “Çocuk muyum?”
Soru eki yalnız soru kurmaz; pekiştirme ve zaman-koşul ilişkisi de oluşturabilir, fakat yine ayrı yazılır: “Güzel mi güzel bir bahçe.”, “Yağmur yağdı mı yollar kapanır.” Birleşik fiillerde iki kelimenin arasına girebilir: “Vaz mı geçtin?”
B) Oturum başladımı kapılar kapanır.
C) Böyle önemli bir ayrıntı unutulurmu?
D) Kurulun kararından vaz mı geçtiniz?
E) Daha önce burada çalışmışmıydınız?
ile, iken ve Ek-Fiilin Yazılışı
ile ayrı yazılabilir veya kelimeye -la/-le biçiminde eklenebilir: kalem ile/kalemle, araba ile/arabayla. Ünlüyle biten kelimeye eklendiğinde araya “y” girer: arabayla. Özel ada eklenen biçim kesmeyle ayrılır: Ankara’yla.
Ek-fiilin idi, imiş, ise biçimleri ayrı veya bitişik yazılabilir: güzel idi/güzeldi, yorgun imiş/yorgunmuş, gelir ise/gelirse. iken de ayrı ya da bitişik olabilir; bitiştiğinde başındaki “i” düşer, ünlüyle biten kelimeden sonra “y” girer: okurken, çalışıyorken, evdeyken. “-ken”in ünlüsü büyük ünlü uyumuna girmez; kalın ünlülü bir sözden sonra da “a”ya dönüşmez: yoldayken.
B) Çocukken bu sokakta saatlerce oynardık.
C) Evdeyken arşivdeki notları yeniden okudu.
D) Bu kadar yorgunmuş gibi görünmüyordu.
E) Yarınki toplantıya gelirise önerisini açıklayacak.
Birleşik ve Ayrı Yazılan Kelimeler
Yardımcı Fiiller ve Kurallı Birleşik Fiiller
Ad soylu bir kelime; etmek, edilmek, eylemek, olmak veya olunmak yardımcı fiiliyle birleşirken ilk kelimede ses düşmesi, türemesi ya da değişmesi olursa yapı bitişik yazılır: affetmek, hissetmek, reddetmek, zannetmek, kaybolmak. Böyle bir ses olayı yoksa ayrı yazılır: fark etmek, hak etmek, arz etmek, terk etmek, yok olmak.
Yeterlik, tezlik, süreklilik ve yaklaşma anlamı kuran kurallı birleşik fiiller bitişik yazılır: yapabilmek, yazıvermek, süregelmek, düşeyazmak. İki fiilin yan yana gelmesi tek başına bitişik yazım için yeterli değildir; birleşik fiilin türü ve ses yapısı belirleyicidir.
B) Belgelerin kaybolduğunu sonradan öğrendik.
C) Söylediklerini bir an için yanlış zannettim.
D) Çocuk, merdivenden inerken düşe yazdı.
E) Bu davranışı hiçbirimiz hak etmedik.
Bitişik Yazılan Birleşik Kelimeler
Birleşme sırasında kelimelerden biri anlam değişmesine uğramışsa birleşik kelime çoğu kez bitişik yazılır: aslanağzı, keçiboynuzu, hanımeli, kuşburnu, imambayıldı. Ses düşmesine uğrayan kaynana, pazartesi, sütlaç, nasıl ve niçin de bitişiktir. Yeni bir kavramı karşılayan başhekim, başkent, gecekondu, okuryazar, hayvansever, öğretmenevi, yayınevi ve depremzede gibi kalıplaşmış sözler de bitişik yazılır.
Belirsizlik bildiren birçok, birkaç, biraz, birtakım, herhangi, hiçbir ve hiçbiri gelenekleşmiş biçimleriyle bitişiktir. Ancak bunların başka bir kelimeyle kurduğu grup ayrıca değerlendirilir: herhangi bir kişi, hiçbir şey, birçok insan.
B) Kurumun yeni baş hekimi bugün göreve başladı.
C) Bu konuda herhangi bir açıklama yapılmadı.
D) Öğretmenevi hafta sonu da açık olacakmış.
E) Olayı hiçbir görevli ayrıntılarıyla hatırlamıyordu.
Ayrı Yazılan Birleşik Kelimeler
Birleşen kelimelerden hiçbiri anlam değişmesine uğramamışsa birçok tür adı ayrı yazılır: kılıç balığı, deve kuşu, ağustos böceği, Ankara keçisi, çörek otu, yer elması. Araç ve eşya adlarında çalar saat, toplu iğne; bilim ve kavram adlarında dil bilgisi, gök taşı, yer çekimi; yiyeceklerde kuru fasulye, tas kebabı gibi yazımlar görülür.
“İç, dış, sıra” sözleriyle kurulan hafta içi, yurt dışı, yasa dışı, yanı sıra; “alt, üst, ana, ön, arka” ile kurulan alt kurul, üst kat, ana dili, ön söz, arka plan gibi birleşik yapılar ayrı yazılır. Bu örnekler, “iki kelime tek kavram oluşturuyorsa mutlaka bitişir” düşüncesinin yanlış olduğunu gösterir.
B) Toplantının ön sözü yayımlanan kitapçığa eklendi.
C) Yurt dışından getirilen belgeler arşivlendi.
D) Bahçede birkaç ağustosböceği sesi duyuluyordu.
E) Yeni düzenleme hafta içi uygulanmaya başlayacak.
Anlama Göre Değişen Yazımlar
Aynı sözler, kurdukları anlam ilişkisine göre ayrı veya bitişik yazılabilir. “Yer altı” toprağın altındaki somut yeri, “yeraltı” ise yasa dışı ve gizli çevreyi anlatabilir. “Masa üstü” somut bir yüzeyi, “akşamüstü” günün belirli zaman bölümünü karşılar. “Birtakım” belirsiz nicelik bildirir; “bir takım” ise bir adet takım anlamındadır. “Herhalde” olasılık, “her hâlde” her durumda anlamına gelir.
Bu ayrımlarda yalnız sözcük biçimine bakmak yeterli değildir; cümlenin anlamı yazımı belirler. Benzer biçimde “başa baş” eşitlik, “baş başa” iki kişinin yalnız kalması anlamındadır ve ikisi de ayrı yazılır.
B) Binanın yer altı katlarında arşiv odaları bulunuyor.
C) Her hâlde bu kurala uymak zorundayız.
D) Dosyada birtakım belgeler eksik görünüyor.
E) Maçın ilk yarısı baş başa bir mücadeleyle geçti.
İkilemeler, Pekiştirmeler ve Yansıma Sözler
İkilemeler ayrı yazılır; aralarına virgül ya da kısa çizgi konmaz: adım adım, ağır ağır, düşe kalka, baş başa, irili ufaklı. “m” sesiyle kurulan ikilemeler de ayrıdır: kitap mitap, süt müt. Durum veya iyelik ekiyle kurulan yan yana, el ele, baş başa gibi örneklerde de yazım değişmez. Deyimler de kalıplaşmış anlamlarına rağmen ayrı yazılır: göz atmak, kulak vermek, el ele vermek.
Pekiştirme amacıyla kelimenin ilk hecesine “m, p, r, s” ünsüzlerinden biri getirilerek kurulan biçimler bitişik yazılır: bembeyaz, sapasağlam, tertemiz, yemyeşil. Yansıma söz ikileme olarak sesi anlatıyorsa ayrı, kalıcı bir nesne ya da kavram adı olmuşsa bitişik olabilir: “Makine tak tak çalıştı.” fakat “Gömleğin çıtçıtı koptu.”
B) Salonun duvarları bembeyaz görünüyordu.
C) Çocuklar düşe-kalka tepenin başına ulaştı.
D) Eski dostlar yıllar sonra baş başa konuştu.
E) Raflarda kitap mitap kalmamıştı.
Sayıların, Tarihlerin ve Saatlerin Yazımı
Sayılar, Kesirler ve Sıra Sayıları
Birden fazla kelimeden oluşan sayılar yazıyla gösterildiğinde ayrı yazılır: iki yüz kırk altı. Para ile ilgili çek ve senet gibi belgelerde sayıların bitişik yazılması bu kuralın özel alanıdır. Dört veya daha çok basamaklı sayılar üçlü gruplara ayrılır ve araya nokta konur: 32.450; kesirlerde virgül kullanılır: 15,2. Yüzde ve binde işaretleri sayıdan ayrılmaz: %25, ‰50.
Sıra sayıları rakamdan sonra noktayla veya kesme işareti ve ekle gösterilir: 8. ya da 8’inci; ikisi birlikte kullanılmaz. Ek, sayının okunuşuna göre gelir: 2’nci, 6’ncı, 8’inci. Üleştirme sayıları rakamla değil yazıyla verilir: ikişer, altışar, yüzer. Bayağı kesre gelen ek paydanın okunuşuna göre belirlenir: 1/2’si, 4/8’i.
B) Öğrenciler sınıflara üçer üçer alındı.
C) Yarışmanın 8.’incisi ödülünü dün aldı.
D) Oyların %42’si ilk adaya verildi.
E) Ölçüm sonucu 15,6 santimetre olarak kaydedildi.
Belirli Tarihler ve Saatler
Belirli bir tarihi bildiren ay ve gün adları büyük harfle başlar; aldıkları ek kesmeyle ayrılır: “Başvurular 17 Aralık’a kadar sürecek.” Belirli tarih yoksa ay ve gün adları küçük yazılır ve ek kesmeyle ayrılmaz: “Toplantılar perşembeleri yapılır.”, “Eylülün ikinci haftasında dönecek.” Sayıyla kurulan tarihlerde gün, ay ve yıl nokta veya eğik çizgiyle ayrılabilir: 29.10.1923, 29/10/1923.
Saat ile dakika arasına nokta konur: 09.30, 17.45. Saatlere gelen ek son bölümün okunuşuna göre yazılır: 11.00’de, 21.15’te, 09.30’da. Saatler metin içinde yazıyla da gösterilebilir: saat dokuzu beş geçe.
B) Kurul, her yıl Eylül’ün ilk haftasında toplanır.
C) Başvurular 12 Haziran’a kadar kabul edilecek.
D) Tren 09.30’de hareket edecek.
E) Sonuçlar gelecek hafta Perşembe günü açıklanacak.
Kısaltmaların Yazımı
Büyük ve Küçük Harfli Kısaltmalar
Kurum, ülke, kitap, dergi ve yön adlarının kısaltmaları çoğunlukla kelimelerin ilk harfleriyle ve noktasız yazılır: TBMM, TDK, ABD, KB, GB. T.C. ve T. yerleşmiş noktalı istisnalardır. Ölçü birimlerinde uluslararası biçimler kullanılır: m, cm, kg, l, m².
Özel ad, unvan veya rütbe kısaltmalarının ilk harfi büyüktür: Alm., İng., Mah., Prof., Dr., Av. Cins isim kısaltmaları küçük başlar: sf., haz., çev. Bu nedenle “kelimenin bir bölümüyle yapılan her kısaltma küçük harfle başlar” biçiminde genel bir kural kurulamaz.
Kısaltmalara Gelen Ekler
Büyük harfli ve harf harf okunan kısaltmalarda ek, son harfin okunuşuna göre getirilir: TDK’den, TRT’ye, TL’nin. Kelime gibi okunan kısaltmalarda bütün kısaltmanın okunuşu esas alınır: NATO’dan, BOTAŞ’ın. Küçük harfli kısaltmalarda uzun biçimin okunuşu belirleyicidir: cm’yi, kg’dan.
Sonunda nokta bulunan kısaltmalarla üs işaretli kısaltmalara gelen ekler kesmeyle ayrılmaz: vb.leri, Alm.dan, m²ye. Bu ayrım, kısaltmaların tek bir ek getirme formülüyle açıklanamayacağını gösterir.
B) Raporun bir örneği TBMM’ye gönderildi.
C) Depodaki 25 kg’lık paketler ayrıldı.
D) Dr. Ayşe Demir toplantıya katıldı.
E) Salonun alanı 120 m²’ye çıkarıldı.
Alıntı Kelimeler ve Düzeltme İşareti
Alıntı Kelimelerde Ünsüzlerin Korunması
Batı kökenli birçok kelimede yan yana gelen ünsüzlerin arasına yazıda yeni bir ünlü sokulmaz: grup, program, problem, spor, tren, film, modern, paragraf. Söylenişte duyulduğu sanılan bir ses, doğru yazımın parçası olmayabilir. Buna karşılık dilimize ünlülü biçimiyle yerleşen iskarpin, iskele, istasyon, istatistik ve kulüp gibi kelimelerde bu ünlü yazılır.
Alıntı kelimelerde içte veya sonda bulunan “g” çoğunlukla korunur: biyografi, diyagram, program, katalog, psikolog. Fotoğraf ve topoğraf kelimeleri bu grubun belirgin istisnalarıdır. Sık karıştırılan doğru biçimlerden bazıları şunlardır: orijinal, kılavuz, tıraş, gardırop.
B) Sergide oldukça orijinal çalışmalar bulunuyordu.
C) Araştırmacının biyografisi kataloğun başına eklendi.
D) Yeni istatistikler problemin boyutunu gösteriyor.
E) Psikoloğun hazırladığı proğram iki ay sürecek.
Düzeltme İşaretinin Görevleri
Düzeltme işareti, bazı alıntı kelimelerde “k” ve “g” ünsüzlerinden önceki “a, u” ünlülerinin ince okunduğunu gösterebilir: kâğıt, dükkân, hikâye, mahkûm. Bazı kelimelerde uzun ünlüyü belirtir: âlem, âşık, tarihî. Yazılışları aynı görünen fakat anlamları farklı olan sözleri ayırır: kar/kâr, hala/hâlâ, adet/âdet, alem/âlem.
Nispet ekiyle kurulan askerî, dinî, ilmî, millî, resmî gibi sözlerde “î” kullanılır. Düzeltme işareti süsleyici bir vurgu değildir; ses veya anlam ayrımının parçasıdır. Bu nedenle kelime, işaret kaldırıldığında başka bir kelimeyle karışıyorsa cümlenin anlamı da değişebilir.
B) Resmî yazışmalar ilgili birime gönderildi.
C) Sanatçı tarihî yapıları ayrıntılı biçimde çizmiş.
D) Dedem eski kâğıtları dikkatle saklardı.
E) Bu âdet yüzyıllardır aynı biçimde sürdürülüyor.
Satır Sonunda Kelimelerin Bölünmesi
Hece Sınırı ve Kısa Çizgi
Satıra sığmayan kelime hece sınırından bölünür ve satır sonuna kısa çizgi konur. İki ünlü arasındaki ünsüz sonraki ünlüyle; yan yana iki ünsüzden ilki önceki, ikincisi sonraki ünlüyle hece kurar: a-ra-ba, al-dı, sev-mek. Üç ünsüz yan yanaysa ilk ikisi önceki, üçüncüsü sonraki ünlüye bağlanır: Türk-çe, kork-mak.
Batı kökenli kelimeler de Türkçenin hece yapısına göre bölünür: prog-ram, kont-rol, port-re. Satır başında veya sonunda tek harf bırakılmaz. Kesme işareti bulunan özel ad satır sonunda ayrılırsa kesmeden sonra ayrıca kısa çizgi konmaz; kesme işareti ayırma görevini zaten üstlenir.
ram
B) kontr-
ol
C) Tür-
kçe
D) arab-
a
E) korkm-
ak
Sık Karıştırılan Yazımlar
Doğru Biçimler ve Bağlama Bağlı Ayrımlar
Bazı sözlerin doğru yazımı, sık görülen yanlış biçimlerle karşılaştırıldığında daha kolay ayırt edilir. Ancak her söz yalnız “bitişik” ya da yalnız “ayrı” diye ezberlenemez; birtakım/bir takım ve herhalde/her hâlde örneklerinde anlam belirleyicidir.
| Sık görülen yanlış | Doğru biçim | Açıklama |
|---|---|---|
| birkişi | bir kişi | Sayı sıfatı ile ad ayrı yazılır. |
| hiçkimse | hiç kimse | “Hiç” ve “kimse” ayrı sözlerdir. |
| birşey | bir şey | “Şey” ayrı yazılır. |
| herhangibir | herhangi bir | “Herhangi” bitişik, sonraki “bir” ayrıdır. |
| yada | ya da | Bağlaç iki ayrı kelimedir. |
| ve ya | veya | Tek kelimedir. |
| hergün | her gün | İki ayrı kelimedir. |
| bu gün | bugün | Zaman zarfı bitişiktir. |
| bir kaç | birkaç | Belirsizlik bildiren söz bitişiktir. |
| birden bire | birdenbire | Kalıplaşmış söz bitişiktir. |
B) Bu günkü toplantıda birtakım sorunlar görüşüldü.
C) Hiç kimse bu kararın gerekçesini bilmiyordu.
D) Her hâlde aynı ölçütleri uygulamak gerekir.
E) Dosyada bir kişi adına düzenlenmiş iki belge vardı.
Yazım Alanlarının Birlikte Değerlendirilmesi
Aşağıdaki şema eski yazıda yer alan sekiz temel yazım alanını topluca gösterir. Şemadaki sınıflandırma bir başlangıç özeti niteliğindedir; özel adlara gelen ekler, saatler, alıntı kelimeler, düzeltme işareti ve satır sonu bölünmesi gibi tamamlayıcı başlıklar yukarıdaki anlatımda ayrıca ele alınmıştır.
Karma KPSS Düzeyi Yazım Soruları
Bu parçadaki numaralanmış cümlelerin hangisinde yazım yanlışı vardır?
B) II
C) III
D) IV
E) V
B) Cumhuriyet, 29 Ekim 1923’te ilan edildi.
C) Toplantının 14:30’da başlayacağı ilgili birimlere bildirildi.
D) TDK’nın çevrim içi sözlüğünde bu kelimenin iki anlamı gösteriliyor.
E) Avrupa Birliği’ne sunulacak rapor, bugün tamamlandı.
Bu parçadaki numaralanmış cümlelerin hangisinde yazım yanlışı vardır?
B) II
C) III
D) IV
E) V
B) TDK’nin yayımladığı kılavuzdaki açıklamalar karşılaştırıldı.
C) Yarışmada 12’inci olan aday sonuçlara itiraz etti.
D) Dosyalar görevlilere 20’şer 20’şer dağıtıldı.
E) Araştırmaya katılanların %15’si bu seçeneği işaretledi.
Bu parçadaki numaralanmış cümlelerin hangisinde yazım yanlışı vardır?
B) II
C) III
D) IV
E) V
B) Mağazadan yalnız bir takım elbise aldı. (bir adet takım)
C) Herhalde sonuçlar bugün açıklanacak. (büyük olasılıkla)
D) Her hâlde ölçütlere bağlı kalmalıyız. (her durumda)
E) İki aday son tura kadar başabaş ilerledi. (eşit durumda)
Hazırlayanın eline sağlık
HARİKA HAZIRLANMIŞ.