TYT TBMM’NİN AÇILMASI, AYAKLANMALAR VE SEVR ANTLAŞMASI

0
71
TYT TBMM'nin açılması, ayaklanmalar ve Sevr Antlaşması konu anlatımı kapak görseli

TYT TBMM’nin Açılması, Ayaklanmalar ve Sevr Antlaşması konu anlatımı kapsamında Ankara’da Büyük Millet Meclisinin açılması ve özellikleri, meclise karşı ayaklanmalar ile Sevr Antlaşması’nın hükümleri ve sonuçları işlenecektir.
TYT tarih konularının tamamına TYT konu anlatımı arşivinden ulaşabilirsiniz.

TBMM’nin Açılmasına Giden Süreç

Önceki konuda incelenen Millî Mücadele’ye Hazırlık Dönemi ve Kongreler, millî iradeye dayalı yeni bir meclisin açılacağı siyasi ortamı hazırlamıştı.

İstanbul’un işgali ve Mebusan Meclisinin kapatılması üzerine millî iradenin temsil merkezi Ankara oldu. TBMM bir yandan düzenli devlet kurumlarını kurmaya, bir yandan iç ayaklanmalarla mücadele etmeye ve işgallere karşı savaşı yönetmeye çalıştı. Sevr Antlaşması ise İstanbul Hükümeti ile Ankara’daki millî irade arasındaki ayrılığı daha da belirginleştirdi.

Son Osmanlı Mebusan Meclisinin Misakımillî’yi kabul etmesi üzerine İtilaf Devletleri 16 Mart 1920’de İstanbul’u resmen işgal etti. Bazı milletvekilleri tutuklanarak Malta’ya sürüldü; padişah 11 Nisan’da Mebusan Meclisinin hukuki varlığına son verdi. Böylece İstanbul’da millet iradesini temsil edecek bir meclis kalmadı.

Mustafa Kemal, Ankara’da olağanüstü yetkilere sahip yeni bir meclis toplanacağını bildirdi. Yeni seçimlerle belirlenen milletvekillerinin yanı sıra İstanbul’dan kaçıp Ankara’ya ulaşabilen Mebusan Meclisi üyeleri de yeni meclise katılabilecekti. Meclis 23 Nisan 1920’de açıldı; en yaşlı üye sıfatıyla Sinop milletvekili Şerif Bey ilk oturuma başkanlık etti. Ertesi gün Mustafa Kemal meclis başkanı seçildi.

16 Mart 1920İstanbul resmen işgal edildi

11 Nisan 1920Mebusan Meclisi kapatıldı

23 Nisan 1920TBMM Ankara’da açıldı
Örnek - 1
TBMM’nin Ankara’da açılmasını doğrudan hızlandıran gelişme aşağıdakilerden hangisidir?

A) Erzurum Kongresi’nin toplanması
B) Meclis-i Mebusan’ın Misakımillî’yi kabul etmesi
C) İstanbul’un işgali ve Meclis-i Mebusan’ın kapatılması
D) Havza Genelgesi’nin yayımlanması
E) TBMM’nin Teşkilat-ı Esasiye Kanunu’nu kabul etmesi
İstanbul’un resmen işgal edilmesi ve Meclis-i Mebusan’ın kapatılması, millet iradesini temsil edecek yeni ve bağımsız bir meclisin Ankara’da toplanmasını zorunlu hâle getirmiştir.

Cevap: C

TBMM’nin Açılış Amaçları ve Temsil Yapısı

TBMM’nin öncelikli amacı vatanı işgalden kurtarmak ve millî bağımsızlığı sağlamaktı. Bunun yanında ulusal birliği gerçekleştirmek, millî iradeyi hâkim kılmak, düzenli bir ordu kurmak ve İstanbul Hükûmetinden bağımsız çalışan bir hükûmet oluşturmak hedeflendi.

Mecliste toplumun farklı kesimlerinden ve farklı düşüncelerden milletvekilleri bulunuyordu. Müdafaa-i Hukuk, Tesanüt, Islahat ve Halk Zümresi gibi siyasi gruplar ortaya çıktı. Dönemde siyasi parti girişimleri de vardı: TBMM Hükûmeti, 18 Ekim 1920’de Türkiye Komünist Partisini kurdu; üyeleri arasında TBMM’nin aktif milletvekilleri de yer aldı. Görüş ayrılıklarına rağmen milletvekilleri vatanın kurtarılması ortak amacı çevresinde birleşti. 20 Ocak 1921 tarihli Teşkilat-ı Esasiye Kanunu’nda her milletvekilinin yalnız seçildiği ilin değil bütün milletin temsilcisi olduğu vurgulandı.

BağımsızlıkVatanı işgalden kurtarmak
Millî egemenlikMillet iradesini yönetimin temeli yapmak
BirlikFarklı kesimleri ortak amaç çevresinde toplamak
TeşkilatlanmaHükûmet ve düzenli ordu kurmak
Örnek - 2
I. TBMM’de farklı görüş ve siyasi gruplar bulunmasına rağmen milletvekillerinin ortak mücadelede birleşmesinde aşağıdakilerden hangisi etkili olmuştur?

A) Meclis üyelerinin yalnızca askerlerden seçilmesi
B) Seçimlerin Millî Mücadele boyunca yapılmaması
C) Yasama ve yürütme yetkilerinin ayrı meclislere verilmesi
D) Meclis-i Mebusan’ın kapatılmasından sonra hiçbir eski mebusun Ankara’ya katılmaması
E) Millî Mücadele’de bağımsızlık ve millî egemenlik hedeflerinin ortak öncelik olması
Kurtuluş Savaşı sürerken siyasi görüş ayrılıklarının millî birliği zayıflatması istenmemiş, öncelik ortak bağımsızlık mücadelesine verilmiştir.

Cevap: E

24 Nisan Kararları ve Meclis Hükûmeti Sistemi

Mustafa Kemal’in 24 Nisan 1920’de meclise sunduğu önergeyle yeni yönetimin temel ilkeleri belirlendi. Hükûmet kurmanın zorunlu olduğu, geçici bir hükûmet başkanı veya padişah vekili tanınamayacağı ve TBMM’nin üstünde hiçbir güç bulunmadığı kabul edildi. Böylece İstanbul Hükûmeti yok sayılarak millî iradenin üstünlüğü vurgulandı.

Yasama ve yürütme yetkileri TBMM’de toplandı. Meclis içinden tek tek seçilen bakanların oluşturduğu İcra Vekilleri Heyeti yürütme işlerini yerine getirdi; meclis başkanı aynı zamanda hükûmetin de başkanı kabul edildi. Bu uygulama meclis hükûmeti sistemidir. Savaş şartlarında hızlı karar almak için güçler birliği benimsenmiş, ayrı bir cumhurbaşkanlığı veya başbakanlık makamı oluşturulmamıştır.

Meclis üstünlüğüTBMM’nin üzerinde güç yoktur

Güçler birliğiYasama ve yürütme meclistedir

Meclis hükûmetiBakanlar meclis içinden tek tek seçilir
Dikkat
Güçler birliği, savaş şartlarında hızlı karar almak için yasama ve yürütme yetkilerinin TBMM’de toplanmasıdır. Bu kavramı günümüzdeki güçler ayrılığı sistemiyle karıştırmamak gerekir.
Örnek - 3
I. TBMM’nin yasama ve yürütme yetkilerini kendinde toplaması aşağıdaki ilkelerden hangisinin uygulandığını gösterir?

A) Güçler ayrılığı
B) Güçler birliği
C) Millî egemenlik
D) Yürütmenin yasamadan bağımsızlığı
E) Yargı bağımsızlığı
Yasama ve yürütme yetkilerinin tek kurumda, TBMM’de toplanması güçler birliği ilkesinin açık göstergesidir.

Cevap: B

I. TBMM’nin Özellikleri

I. TBMM, yeni bir devletin temellerini attığı ve 1921 Anayasası’nı hazırladığı için kurucu meclistir. Yasama ve yürütmenin yanında gerekli durumlarda yargı yetkisini de kullanması, olağanüstü yetkilere sahip olduğunu gösterir. Millî egemenlik ilkesine dayanması ve üyelerinin seçimle belirlenmesi demokratik niteliğini güçlendirir.

Meclis, işgallere karşı silahlı mücadeleyi yönettiği için savaşçı; milletin bağımsızlığını ve bütünlüğünü temel aldığı için milliyetçi; eski yönetim düzenini değiştiren kararlar aldığı için ihtilalci nitelik taşır. Saltanatı kaldırması ihtilalci, düzenli orduyu kurması savaşçı, Teşkilat-ı Esasiye Kanunu’nu kabul etmesi ise kurucu özelliğine örnektir.

Özellik Dayanak
Kurucu Yeni devlet düzeninin temellerini atması ve 1921 Anayasası’nı yapması
Olağanüstü yetkili Yasama, yürütme ve gerektiğinde yargı yetkisini kullanması
Demokratik Üyelerinin seçimle belirlenmesi ve millî iradeye dayanması
Savaşçı Millî bağımsızlık için silahlı mücadeleyi yönetmesi
İhtilalci Egemenlik anlayışını ve yönetim düzenini değiştirmesi
Örnek - 4
I. TBMM’nin Teşkilat-ı Esasiye Kanunu’nu kabul etmesi meclisin hangi özelliğine kanıttır?

A) Demokratik
B) Savaşçı
C) İhtilalci
D) Kurucu
E) Milliyetçi
Bir anayasa hazırlayarak yeni devlet düzeninin hukuki temelini oluşturması, I. TBMM’nin kurucu meclis olduğunu gösterir.

Cevap: D

TBMM’ye Karşı Ayaklanmalar

Ayaklanmaların Nedenleri

TBMM açıldığında Anadolu’nun tamamında otorite kurmuş değildi. İstanbul Hükûmeti millî hareketi kendi varlığına karşı bir tehdit olarak görüyor, İtilaf Devletleri ise işgalleri kolaylaştırmak ve özellikle Boğazlar çevresinde güvenli bir alan oluşturmak istiyordu. Şeyhülislam fetvası ve dinî söylemler kullanılarak halkın bir bölümü Ankara’ya karşı kışkırtıldı.

Uzun savaş yıllarının oluşturduğu yorgunluk, asker ve vergi toplama uygulamalarına tepki, yerel güç odaklarının otoritelerini kaybetme endişesi ve bazı Kuvayımilliye liderlerinin düzenli orduya katılmak istememesi de ayaklanmaları besledi. Rum ve Ermeni örgütleri bağımsız devlet hedefleriyle hareket ederken bazı aşiret ve yerel gruplar ayrılıkçı veya bölgesel amaçlar taşıdı.

Siyasiİstanbul Hükûmetinin Ankara’nın otoritesini kırma çabası
Dış destekİtilaf Devletlerinin işgalleri kolaylaştırma amacı
ToplumsalSavaş yorgunluğu, yanlış bilgilendirme ve dinî duyguların kullanılması
Askerî-yerelDüzenli orduya direnç ve yerel güç mücadeleleri
Örnek - 5
Aşağıdakilerden hangisi TBMM’ye karşı ayaklanmaların nedenlerinden biri değildir?

A) İstanbul Hükûmetinin millî hareketi engelleme çabası
B) Kuvayımilliye liderlerinin düzenli orduya katılmak istememesi
C) İstanbul Hükûmetinin TBMM ile iş birliği yaparak millî hareketi desteklemesi
D) Halkın uzun savaş yıllarından yorulması
E) Azınlık örgütlerinin bağımsız devlet kurma amaçları
İstanbul Hükûmeti TBMM ile iş birliği yapmamış, millî hareketi engellemeye çalışmıştır. İtilaf Devletleri de Misakımillî’yi desteklememiştir; diğer seçeneklerdeki etkenler ayaklanmaların çıkışında rol oynamıştır.

Cevap: C

Ayaklanmaların Sınıflandırılması

TBMM’ye karşı ayaklanmalar, onları çıkaran veya destekleyen güçlere göre dört ana grupta incelenir. Doğrudan İstanbul Hükûmetinin çıkardığı ayaklanmalar arasında Ahmet Anzavur hareketleri ile Kuvayı İnzibatiye bulunur. İstanbul Hükûmeti ve İtilaf Devletlerinin birlikte desteklediği ayaklanmalar Bolu-Düzce-Hendek-Adapazarı, Yozgat, Konya, Afyon ve Millî Aşireti gibi farklı bölgelerde görüldü.

Azınlıkların çıkardığı ayaklanmalar arasında Pontusçu Rum ve Ermeni örgütlerinin faaliyetleri yer aldı. Başlangıçta Kuvayımilliye içinde bulunup daha sonra düzenli orduya katılmayı reddeden Çerkez Ethem ile Demirci Mehmet Efe de TBMM’ye karşı ayaklandı. Ayaklanmaların adı kadar hangi gruba ait olduğunu ve hangi amaçla çıkarıldığını bilmek önemlidir.

İstanbul HükûmetiAhmet Anzavur ve Kuvayı İnzibatiye
İstanbul + İtilafBolu-Düzce, Yozgat, Konya, Afyon ve Millî Aşireti
AzınlıklarPontusçu Rum ve Ermeni ayaklanmaları
Eski KuvayımilliyecilerÇerkez Ethem ve Demirci Mehmet Efe
Örnek - 6
Aşağıdakilerden hangisi Kuvayımilliye içinde yer aldıktan sonra düzenli orduya katılmayarak TBMM’ye karşı ayaklanan kişilerden biridir?

A) Çerkez Ethem
B) Ali Fuat Cebesoy
C) Ahmet Anzavur
D) Kâzım Karabekir
E) Refet Bele
Çerkez Ethem, Kuvayı Seyyare birlikleriyle Millî Mücadele’ye katkı sağladıktan sonra düzenli orduya katılmayı reddetmiş ve TBMM’ye karşı ayaklanmıştır.

Cevap: A

TBMM’nin Ayaklanmalara Karşı Aldığı Önlemler

TBMM, otoritesini hukuki ve askerî araçlarla güçlendirmeye çalıştı. 29 Nisan 1920’de çıkarılan Hıyanet-i Vataniye Kanunu ile meclise karşı silahlı eylemler vatana ihanet sayıldı. Asker kaçakları ve iç güvenlik sorunları için Firariler Hakkında Kanun çıkarıldı; TBMM üyeleri arasından seçilen hâkimlerin görev yaptığı İstiklal Mahkemeleri kuruldu.

TBMM açılmadan önce Ankara Müftüsü Mehmet Rifat Efendi (Rıfat Börekçi) başkanlığındaki heyet, İstanbul Hükûmetinin 11 Nisan 1920 tarihli fetvasına karşı bir fetva hazırladı. Heyet-i Temsiliye bu fetvayı 16 Nisan’da Anadolu’ya gönderdi; fetva 19–22 Nisan’da gazetelerde yayımlandı. Karşı fetva, Millî Mücadele’yi dinî açıdan suçlayan propagandaya yanıt verdi. TBMM döneminde Anadolu Ajansı ve Hâkimiyet-i Milliye gazetesinden yararlanılarak halk bilgilendirildi, İrşat Heyetleri gönderildi. Kuvayımilliye birlikleri ve seyyar kuvvetler ayaklanmaların bastırılmasında kullanıldı; İstanbul Hükûmetiyle resmî ilişkiler kesildi.

HukukHıyanet-i Vataniye ve Firariler kanunları

Yargıİstiklal Mahkemeleri

KamuoyuKarşı fetva, ajans, gazete ve İrşat Heyetleri

Askerî güçKuvayımilliye ve seyyar birlikler
Örnek - 7
TBMM açılmadan önce Ankara Müftüsü Rıfat Börekçi başkanlığındaki heyetin hazırladığı karşı fetva, İstanbul Hükûmetinin hangi alandaki propagandasına yanıt vermeyi amaçlamıştır?

A) Dinî
B) Ekonomik
C) Coğrafi
D) Teknik
E) Diplomatik
İstanbul Hükûmetinin 11 Nisan 1920 tarihli fetvası Millî Mücadele’yi dinî açıdan suçluyordu. Ankara’da hazırlanan karşı fetva bu propagandaya yanıt vermeyi amaçladı.

Cevap: A

Ayaklanmaların Sonuçları

Ayaklanmalar, TBMM’nin işgal kuvvetlerine karşı kullanacağı insan ve malzemenin bir bölümünü iç güvenliğe ayırmasına yol açtı. Millî Mücadele’nin uzamasına, Yunan ordusunun Batı Anadolu’da ilerlemesinin kolaylaşmasına, kardeş çatışmalarına ve ekonomik kayıplara neden oldu.

Ayaklanmaların bastırılması ise TBMM’nin Anadolu üzerindeki otoritesini güçlendirdi. Dağınık birliklerin ve yerel güç odaklarının oluşturduğu sorunlar, düzenli orduya duyulan ihtiyacı açık biçimde gösterdi; böylece düzenli ordunun kurulması hızlandı. İstiklal Mahkemeleri ve yeni kanunlar merkezî devlet düzeninin güçlenmesine katkı sağladı.

OlumsuzZaman, insan ve malzeme kaybı
OlumsuzYunan ilerleyişinin kolaylaşması
Olumlu sonuçTBMM otoritesinin güçlenmesi
Olumlu sonuçDüzenli ordunun kurulmasının hızlanması
Örnek - 8
TBMM’ye karşı ayaklanmaların bastırılmasının aşağıdaki sonuçlardan hangisine katkı sağladığı söylenebilir?

A) Kuvayımilliye liderlerinin Ankara’dan bağımsız otoritesinin güçlenmesine
B) Düzenli ordu kurma gereğinin ortadan kalkmasına
C) İstanbul Hükûmetinin Anadolu’da denetimi yeniden sağlamasına
D) İç ayaklanmaların nedenlerinin kalıcı olarak ortadan kalkmasına
E) TBMM’nin Anadolu’daki otoritesinin güçlenmesine
Ayaklanmaların bastırılması, TBMM’nin kararlarını Anadolu’da uygulayabildiğini göstermiş ve merkezî otoritesini güçlendirmiştir.

Cevap: E

Sevr Antlaşması

Sevr Antlaşması’nın Hazırlanması ve Hukuki Durumu

İtilaf Devletleri, Osmanlı topraklarının paylaşımı konusunda anlaşamadıkları için Osmanlı Devletiyle yapılacak barışı diğer yenik devletlerin antlaşmalarından daha geç hazırladı. 18-26 Nisan 1920’de düzenlenen San Remo Konferansında Sevr’in temel hükümleri belirlendi. Osmanlı yönetimi ağır şartlara başlangıçta itiraz etse de askerî baskı ve Yunan ilerleyişi sonrasında Saltanat Şûrası antlaşmanın imzalanmasını kabul etti.

Sevr Antlaşması 10 Ağustos 1920’de imzalandı. 1909’da değiştirilen Kanun-ı Esasi’nin 7. maddesi; sulh, ticaret, arazi terk ve ilhakı, Osmanlı tebaasının temel ve kişisel hakları ile devlete masraf yükleyen antlaşmaların akdinde Meclis-i Umûmî tasdikini şart koşuyordu. Sevr bir barış antlaşmasıydı ve toprak düzenlemeleri içeriyordu; bu nedenle bu parlamenter tasdike tâbiydi. Meclis-i Mebusan dağıtıldığı için gerekli meclis onayı alınamadı. İç hukuk onayının bulunmaması ile antlaşmanın uluslararası düzeyde yürürlüğe girmesi ayrı aşamalardır. Sevr’in 433. maddesi, Türkiye’nin ve üç başlıca İtilaf Devleti’nin tasdiklerinin tevdi edilmesini ilk yürürlüğe giriş şartı olarak belirliyordu. Türk tarafı antlaşmayı tasdik etmediği için bu şart gerçekleşmedi ve Sevr Osmanlı Devleti bakımından yürürlüğe girmedi. TBMM antlaşmayı tanımadığını bildirdi ve imzalayanları vatan haini ilan etti. Millî Mücadele’nin başarıya ulaşmasıyla Sevr hükümleri uygulanamadı.

San RemoNisan 1920’de hükümler belirlendi

Saltanat Şûrasıİmzalama kararı aldı

10 Ağustos 1920Sevr imzalandı

TBMMAntlaşmayı reddetti
Örnek - 9
Sevr Antlaşması’nın imzalanmış olmasına rağmen Osmanlı Devleti bakımından yürürlüğe girmemesinin, Kanun-ı Esasi’deki iç hukuk onayı bakımından temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

A) Saltanat Şûrasının antlaşmanın imzalanmasını uygun bulması
B) TBMM’nin antlaşmayı siyasi olarak reddetmesi
C) Antlaşma hükümlerinin San Remo’da kararlaştırılması
D) 1909’da değiştirilen Kanun-ı Esasi’nin 7. maddesi uyarınca gereken Meclis-i Umûmî tasdikinin alınmaması
E) Antlaşma maddelerinin Osmanlı Devleti için ağır olması
1909’da değiştirilen Kanun-ı Esasi’nin 7. maddesi, barış ve toprak devri ya da ilhakına ilişkin antlaşmalar için Meclis-i Umûmî tasdiki arıyordu. Sevr bu kapsama giriyordu; Meclis-i Mebusan dağıtıldığı için gerekli tasdik alınamadı. Bu, Osmanlı iç hukukundaki onay eksikliğidir. Antlaşmanın devletlerarası yürürlüğe girmesi ise ayrı olarak 433. maddede düzenlenmiş; Türkiye ile üç başlıca İtilaf Devleti’nin tasdiklerinin tevdi edilmesi şart koşulmuştur. Türk tarafının tasdiki gerçekleşmediği için Sevr bu koşulla yürürlüğe girmedi.

Cevap: D

Sevr Antlaşması’nın Başlıca Hükümleri

Sevr, Osmanlı Devleti’ni İstanbul ve Orta Anadolu’nun küçük bir bölümüne sıkıştırmayı öngörüyordu. İstanbul görünüşte Osmanlı Devleti’nde kalacak; ancak antlaşma hükümlerine uyulmazsa şehir Türklerin elinden alınabilecekti. Boğazlar, ayrı bayrağı ve bütçesi bulunan ve yerel otoriteden bağımsız çalışacak uluslararası bir komisyona bırakılacaktı. Sevr’in 40. maddesi, Osmanlı Devleti’nin Milletler Cemiyeti’ne üye olması hâlinde komisyona bir temsilci göndermesini ve bu temsilciye bir oy verilmesini öngörüyordu. Bu nedenle ilk aşamada Türk temsilcisi bulunmayacak, üyelik gerçekleşirse komisyona katılacaktı.

Doğu Trakya ve İzmir çevresi Yunanistan’ın yönetimine bırakılacak; Doğu Anadolu’da bir Ermeni devleti ve güneydoğuda özerklikten bağımsızlığa uzanabilecek bir Kürt siyasi yapısı oluşturulacaktı. Suriye, Irak ve Filistin üzerindeki Osmanlı hakları sona erecek; On İki Ada İtalya’da kalırken diğer bazı Ege adaları Yunanistan’a bırakılacaktı.

Osmanlı ordusu yaklaşık 50.700 kişiyle sınırlandırılacak, donanma büyük ölçüde etkisizleştirilecek ve ağır silah bulundurulamayacaktı. Kapitülasyonlar genişletilecek; maliye ve ekonomik kaynaklar İtilaf Devletlerinin denetimine açılacaktı. Bu hükümler siyasi, askerî ve ekonomik bağımsızlığı ortadan kaldırmayı amaçlıyordu.

Alan Sevr’in öngördüğü düzen Temel sonuç
İstanbul ve Boğazlar İstanbul koşullu bırakılacak, Boğazlar uluslararası komisyona bağlanacak Egemenlik sınırlandırılacak
Batı Anadolu ve Trakya İzmir çevresi ile Doğu Trakya Yunan denetimine girecek Batı toprakları parçalanacak
Doğu ve Güneydoğu Ermeni devleti ve Kürt siyasi yapısı öngörülecek Anadolu’nun bütünlüğü bozulacak
Arap toprakları Suriye, Irak ve Filistin üzerindeki Osmanlı hakları sona erecek Orta Doğu bağlantısı kesilecek
Ordu Mevcut yaklaşık 50.700 kişiyle sınırlandırılacak Savunma gücü azaltılacak
Ekonomi Kapitülasyonlar genişletilecek, mali denetim dış güçlere bırakılacak Ekonomik bağımsızlık ortadan kalkacak
Örnek - 10
Sevr Antlaşması’nda Boğazların uluslararası bir komisyona bırakılması Osmanlı Devleti’nin hangi alandaki egemenliğini doğrudan sınırlandırır?

A) Mali kaynakların İtilaf Devletlerinin denetimine bırakılması
B) Ordudaki asker sayısının sınırlandırılması
C) Boğazların yönetimi ve askerî güvenliği üzerindeki siyasi karar yetkisi
D) Doğu Trakya ve İzmir’in Yunan yönetimine bırakılması
E) Arap topraklarındaki Osmanlı haklarının sona erdirilmesi
Sevr, Boğazların seyrüsefer ve güvenlik düzenini Osmanlı yönetiminin dışında yetkili uluslararası bir komisyona bırakıyordu. Antlaşmanın 40. maddesi, Osmanlı Devleti Milletler Cemiyeti’ne üye olursa komisyona bir temsilci ve bir oyla katılmasını öngörüyordu. Bu koşullu temsil olasılığı, komisyonun Boğazlar üzerindeki uluslararası denetimini ortadan kaldırmıyordu. Bu düzenleme, Boğazların yönetimi ve askerî güvenliği üzerindeki siyasi karar yetkisini sınırlandırıyordu.

Cevap: C

Misakımillî ve Sevr’i Karşılaştırma

Misakımillî, Türk milletinin kabul edebileceği barışın temelini millî sınırlar, karşılıklılık ve tam bağımsızlık ilkeleriyle belirledi. Sevr ise Anadolu’yu parçalamayı, Boğazları uluslararası yönetime bırakmayı, orduyu etkisizleştirmeyi ve kapitülasyonları genişletmeyi öngördü. Bu nedenle iki belge birbirine karşıt siyasi programlar niteliğindedir.

MisakımillîMillî sınırlar ve vatan bütünlüğü
SevrAnadolu’nun nüfuz alanlarına ayrılması
MisakımillîTam siyasi ve ekonomik bağımsızlık
SevrBoğaz, ordu ve maliye üzerinde dış denetim

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz