TYT ÜÇGENDE AÇI-KENAR BAĞINTILARI VE ÜÇGEN EŞİTSİZLİĞİ

0
115
TYT geometri üçgende açı-kenar bağıntıları ve üçgen eşitsizliği konu anlatımı kapağı

TYT üçgende açı-kenar bağıntıları ve üçgen eşitsizliği konu anlatımı kapsamında açı ve karşı kenar sıralamaları, üçgen eşitsizliği, üçüncü kenarın alabileceği tam sayı değerleri ve en büyük açıya göre kenar bağıntıları işlenecektir.
TYT geometri konularının tamamına TYT konu anlatımı arşivinden ulaşabilirsiniz.

Üçgende Açı-Kenar Bağıntıları

Büyük Açının Karşısında Büyük Kenar

Bir üçgende açıların büyüklük sırası, karşılarındaki kenarların büyüklük sırasıyla aynıdır. ABC üçgeninde A açısının karşısında BC, B açısının karşısında AC, C açısının karşısında AB bulunur. Dolayısıyla A > B > C ise a > b > c olur. Karşılaştırma yapılırken açının yanındaki değil, tam karşısındaki kenar okunur.

Üçgende büyük açıların karşısındaki büyük kenarların gösterimi
Açıların ve karşılarındaki kenarların aynı büyüklük sırasını izlemesi
Dikkat
|a – b| < c < a + b eşitsizlikleri sıkıdır; uç değerler alınamaz. Tam sayı uzunluk sorularında bu açık aralık ayrıca kontrol edilmelidir.

Örnek - 1
ABC üçgeninde A = 42°, B = 63° ve C = 75° olduğuna göre kenarların küçükten büyüğe sıralanışı hangisidir?

A) AB < AC < BC
B) BC < AC < AB
C) AC < BC < AB
D) BC < AB < AC
E) AC < AB < BC
A < B < C olduğundan karşı kenarlar BC < AC < AB biçiminde sıralanır.

Cevap: B

Büyük Kenarın Karşısında Büyük Açı

Bağıntının tersi de geçerlidir. Kenarlar biliniyorsa açılar, karşılarındaki kenarlara göre sıralanır. Eş kenarların karşısındaki açılar eşittir; bu durum ikizkenar üçgen sonucunu da verir.

Örnek - 2
ABC üçgeninde AB = 7, AC = 9 ve BC = 12’dir. Buna göre açıların büyükten küçüğe sıralanışı hangisidir?

A) A > B > C
B) B > A > C
C) C > B > A
D) A > C > B
E) C > A > B
En büyük kenar BC, A açısının; sonra AC, B açısının; en küçük AB ise C açısının karşısındadır. Sıralama A > B > C olur.

Cevap: A

Cebirsel Açı İfadelerinde Sıralama

Açılar cebirsel verildiğinde önce iç açılar toplamı 180° kullanılır. Elde edilen gerçek açı ölçüleri sıralandıktan sonra karşı kenarlara geçilir. Yalnız ifadelerin katsayılarına bakmak, sabit terimler nedeniyle yanlış sonuca götürebilir.

Örnek - 3
ABC üçgeninde A = x + 10°, B = 2x° ve C = 3x – 10° olduğuna göre en uzun kenar hangisidir?

A) AB
B) AC
C) BC
D) AB = AC
E) AC = BC
6x = 180° olduğundan x = 30’dur. Açılar 40°, 60° ve 80° olur. En büyük C açısının karşısındaki AB en uzun kenardır.

Cevap: A

Kenarlarla Yardımcı Elemanların Sıralanması

Bir üçgende aynı alana ait yükseklik bağıntısı a * ha = b * hb = c * hc biçimindedir. Bu nedenle kenar büyüdükçe o kenara ait yükseklik küçülür. Örneğin a < b < c ise ha > hb > hc olur. Kenarortay ve açıortayların genel sıralaması da karşı kenarlarla ters yöndedir; ancak soruda kullanılan yardımcı elemanın hangi kenara ait olduğu açıkça belirlenmelidir.

Örnek - 4
ABC üçgeninde a < b < c olduğuna göre yüksekliklerin sıralanışı hangisidir?

A) ha < hb < hc
B) ha > hb > hc
C) hb > ha > hc
D) hc > ha > hb
E) ha = hb = hc
Alan sabitken yükseklik, ait olduğu tabanla ters orantılıdır. En küçük a kenarına en büyük ha, en büyük c kenarına en küçük hc karşılık gelir.

Cevap: B

Üçgen Eşitsizliği

Üçüncü Kenarın Alt ve Üst Sınırı

Bir üçgende herhangi iki kenarın toplamı üçüncü kenardan büyük, farklarının mutlak değeri üçüncü kenardan küçüktür. Kenarlar a, b ve c ise üçüncü kenar için |a – b| < c < a + b yazılır. Sınırlar eşit olamaz; eşitlik durumunda noktalar aynı doğru üzerinde kalır ve üçgen oluşmaz.

a, b ve c kenarlı üçgende c en uzun kenar ve karşısında en büyük açı gösterilir; üçgen eşitsizliği ile c² değerinin a² + b² ile karşılaştırılmasına göre dar, dik ve geniş açı türleri açıklanır.
Üçüncü kenar sınırı ve en büyük açıya göre kenar kareleri ilişkisi
Örnek - 5
İki kenarı 6 ve 10 birim olan bir üçgenin üçüncü kenarı x birim ve tam sayıdır. x kaç farklı değer alabilir?

A) 9
B) 10
C) 11
D) 12
E) 13
|10 – 6| < x < 10 + 6, yani 4 < x < 16’dır. x; 5’ten 15’e kadar 11 tam sayı değeri alır.

Cevap: C

Birden Fazla Üçgen Koşulunu Birleştirme

Ortak bir kenarı paylaşan iki üçgen varsa bilinmeyen uzunluk için her üçgenden ayrı aralık elde edilir. Geçerli değerler bu aralıkların kesişimidir. Yalnız bir üçgenin koşulunu kullanmak fazla değer sayılmasına yol açar.

Örnek - 6
AC ortak kenar olmak üzere ABC üçgeninde AB = 3, BC = 10; ACD üçgeninde AD = 4, CD = 8’dir. AC = x ve x tam sayı olduğuna göre x değerlerinin toplamı kaçtır?

ABC ve ACD üçgenleri AC=x ortak kenarını paylaşır; AB=3, BC=10, AD=4 ve CD=8 uzunlukları etiketlenmiştir.
A) 26
B) 30
C) 33
D) 38
E) 42
İlk üçgenden 7 < x < 13, ikinci üçgenden 4 < x < 12 gelir. Kesişimde x = 8,9,10,11 olur ve toplam 38’dir.

Cevap: D

Doğrusal Uzaklık ve Kırık Yol

İki nokta arasındaki doğru parçası en kısa yoldur. Başlangıç ve bitiş noktalarıyla aradaki bir nokta üçgen oluşturuyorsa doğrudan uzaklık, iki parçalı yolun toplamından küçüktür. Aynı zamanda iki parçanın farkından büyük olmak zorundadır.

Örnek - 7
Bir kişi A’dan C’ye, B noktasından geçerek gidiyor. AB ve BC doğru parçalarının uzunlukları sırasıyla 8 ve 11 birimdir. A, B ve C aynı doğru üzerinde olmadığına göre, AC doğrudan uzaklığı tam sayı olarak kaç farklı değer alabilir?

A-B-C kırık yolunda AB=8 ve BC=11 gösterilir; A ile C arasındaki doğrudan uzaklık kesikli AC ile işaretlenmiştir.
A) 13
B) 14
C) 15
D) 16
E) 17
A, B ve C doğrusal olmadığından ABC üçgeni oluşur. Üçgen eşitsizliğine göre |11 – 8| < AC < 11 + 8, yani 3 < AC < 19 olur. AC tam sayı olduğundan 4’ten 18’e kadar 15 değer alabilir.

Cevap: C

Pisagor Eşitsizliği ve Açı Türü

Dar, Dik ve Geniş Açılı Üçgen Ayrımı

En büyük kenar c olmak üzere c² ile a²+b² karşılaştırılır. c² < a² + b² ise en büyük açı dar ve üçgen dar açılı; eşitse dik; c² > a² + b² ise en büyük açı geniş ve üçgen geniş açılıdır. Bu karşılaştırmadan önce kenarların üçgen eşitsizliğini sağladığı ve c’nin gerçekten en büyük kenar olduğu doğrulanır.

Karşılaştırma En büyük açı Üçgen türü
c² < a² + b² 90°’den küçük Dar açılı
c² = a² + b² 90° Dik üçgen
c² > a² + b² 90°’den büyük Geniş açılı
Örnek - 8
Kenarları 5, 12 ve x olan bir üçgende x en büyük kenar ve karşısındaki açı geniştir. x tam sayı olduğuna göre x kaç farklı değer alabilir?

A) 1
B) 2
C) 3
D) 4
E) 5
Üçgen eşitsizliğinden x < 17’dir. Geniş açı için x² > 5² + 12² = 169, yani x > 13 gerekir. x = 14,15,16 olmak üzere üç değer vardır.

Cevap: C

Geniş Açı Koşuluyla Tam Sayı Aralığı

Geniş açı şartı, üçgen eşitsizliğinin verdiği aralığı daraltır. Önce |a – b| < c < a + b, sonra c² > a² + b² uygulanır. Karekök sınırı tam sayı değilse bir sonraki tam sayıdan başlanır.

Örnek - 9
Kenarları 7, 9 ve x olan bir üçgende x en büyük kenarın uzunluğu ve karşısındaki açı geniştir. x tam sayı olduğuna göre x kaç farklı değer alır?

A) 2
B) 3
C) 4
D) 5
E) 6
Üçgen eşitsizliğinden x < 16’dır. Geniş açı için x² > 7² + 9² = 130 olduğundan x > √130 olur. x = 12,13,14,15 olmak üzere dört değer vardır.

Cevap: C

Açı-Kenar ve Üçgen Eşitsizliğini Birlikte Kullanma

Bir kenarın karşısındaki açının en büyük olduğu söylenirse o kenar diğer ikisinden büyüktür. Bu sıralama, üçgen eşitsizliğinden gelen açık aralıkla kesiştirilir. Böylece yalnız şeklin oluşması değil, verilen açı sırasının da sağlanması güvence altına alınır.

Örnek - 10
Kenarları 3, 11 ve x olan bir üçgende x’in karşısındaki açı diğer iki açıdan da büyüktür. x tam sayı olduğuna göre x kaç farklı değer alabilir?

A) 1
B) 2
C) 3
D) 4
E) 5
Üçgen eşitsizliği 8 < x < 14 verir. Bir üçgende büyük açının karşısındaki kenar daha uzundur. Bu nedenle x kenarı 3 ve 11 kenarlarının ikisinden de büyük olmalıdır; özellikle x > 11 koşulu sağlanır. x = 12 ve x = 13 olmak üzere iki değer vardır.

Cevap: B

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz