ANALİTİK GEOMETRİ

0
221
Analitik Geometri KPSS matematik konu anlatımı kapak görseli

KPSS Analitik Geometri konu anlatımı kapsamında koordinat düzlemi ve bölgeler, iki nokta arasındaki uzaklık ve orta nokta, doğrunun eğimi ve denklemi, paralel ve dik doğrular, noktadan doğruya uzaklık, koordinatlarla üçgen alanı ve geometrik koşulların denkleme çevrilmesi işlenecektir.
KPSS Matematik konularının tamamına KPSS Matematik konu anlatımı arşivinden ulaşabilirsiniz.

KOORDİNAT DÜZLEMİ VE BÖLGELER

İşaretlerden Bölgeyi Belirleme

(x,y) noktasında x yatay, y düşey konumu gösterir. Bölgelerde işaretler sırasıyla (+,+), (−,+), (−,−), (+,−) biçimindedir. Eksen üzerindeki noktalar hiçbir bölgeye ait değildir.

Örnek - 1
A(2m−5, m+1) noktası II. bölgede olduğuna göre m’nin alabileceği tam sayı değerlerinin toplamı kaçtır?

A) −1
B) 0
C) 1
D) 2
E) 3
Koordinat düzleminde II. bölge taralıdır; A(2m−5, m+1) noktası bu bölgededir.
Örnek 1 — A noktası II. bölgede.
II. bölge için 2m−5<0 ve m+1>0; −1<m<2,5. Tam sayılar 0,1,2; toplam 3’tür.

Cevap: E

İKİ NOKTA ARASINDA UZAKLIK VE ORTA NOKTA

Yatay ve Düşey Farklardan Dik Üçgen Kurma

A(x₁,y₁) ile B(x₂,y₂) arasındaki uzaklık √[(x₂−x₁)²+(y₂−y₁)²]dir. Orta nokta koordinatları (x₁+x₂2, y₁+y₂2) olur.

Koordinat düzleminde iki nokta uzaklığı ve orta nokta

AP:PB=m:n olsun. P, A’dan B’ye AP’nin mm+n kadarı ilerler; P=A+mm+n(B−A)=nA+mBm+n. Dolayısıyla xP=n xA+m xBm+n, yP=n yA+m yBm+n. A’nın ağırlığı karşı parça PB’nin n; B’nin ağırlığı AP’nin m değeridir. Örneğin AP:PB=2:1 ise P=A+2B3 olur.

Örnek - 2
A(−3,4) ve B(9,−1) noktalarını birleştiren doğru parçasını AP:PB=2:1 oranında içten bölen P noktasının koordinatları toplamı kaçtır?

A) 133
B) 143
C) 5
D) 163
E) 173
Eğik AB parçasında A(−3,4), B(9,−1) ve P; AP parçasında 2k, PB parçasında k.
Örnek 2 — P, A ile B arasında kalan iç bölme noktasıdır.

P=A+2B3 olduğundan P=(−3+183, 4−23)=(5, 23). Koordinatlar toplamı 173‘tür.

Cevap: E

Örnek - 3
A(k,2) noktası B(−2,5) ve C(4,−3) noktalarına eşit uzaklıktadır. k kaçtır?

A) 13
B) 23
C) 43
D) 73
E) 83
Kesikli y=2 doğrusu üzerindeki A(k,2) noktasından B(−2,5) ve C(4,−3) noktalarına AB=AC kolları çizilidir.
Örnek 3 — A noktası B ve C noktalarına eşit uzaklıktadır.

(k+2)²+(−3)²=(k−4)²+5². Açılınca 12k=28, k=73 bulunur.

Cevap: D

DOĞRUNUN EĞİMİ

Dikey Değişimi Yatay Değişime Bölme

A(x₁,y₁) ve B(x₂,y₂) noktalarından geçen doğrunun eğimi m=y₂−y₁x₂−x₁‘dir. Soldan sağa yükselen doğrunun eğimi pozitif, alçalanın negatiftir. Yatay doğrunun eğimi 0; düşey doğrunun eğimi tanımsızdır.

Doğrunun eğimini gösteren koordinat çiziminde dikey değişim Δy üstte, yatay değişim Δx altta yatay kesir çizgisiyle gösterilir.
Örnek - 4
A(−4,3), B(2,k) ve C(8,15) noktaları doğrusal olduğuna göre k kaçtır?

A) 5
B) 6
C) 7
D) 8
E) 9
Koordinat düzleminde A(−4,3), B(2,k) ve C(8,15) aynı yükselen doğru üzerindedir.
Örnek 4 — A, B ve C doğrusal.

AC eğimi 15−38+4=1’dir. AB eğimi de 1 olmalı: k−36=1, k=9.

Cevap: E

DOĞRU DENKLEMİ

Nokta–Eğim ve Genel Denklem Biçimlerini Dönüştürme

Eğimi m olan ve (x₁,y₁)’den geçen doğru y−y₁=m(x−x₁) biçimindedir. ax+by+c=0 doğrusunun eğimi −ab‘dir. x eksenini a, y eksenini b noktasında kesen doğru xa+yb=1 olarak yazılabilir.

Biçim Kullanım
y−y₁=m(x−x₁) Bir nokta ve eğim
ax+by+c=0 Genel denklem
xa+yb=1 Eksenleri kesen doğru

Dikey doğru için b=0 ve a≠0 olduğundan ax+c=0, yani x=−c/a olur; eğim tanımsızdır. Kesenler biçimi, her iki eksen kesişimi de sonlu ve sıfırdan farklı olan doğrular içindir; yatay ve dikey doğrularda kesişimlerden biri bulunmadığından, orijinden geçen doğrularda ise sıfırla bölme gerekeceğinden kullanılamaz. Orijinden geçen dikey olmayan doğru y=mx (genel denklemde c=0), dikey doğru ise x=0 biçiminde yazılır.

Örnek - 5
2x−3y+12=0 doğrusunun eksenlerle sınırladığı üçgensel bölgenin alanı kaç birimkaredir?

A) 8
B) 10
C) 12
D) 16
E) 24
2x−3y+12=0 doğrusu x ve y eksenlerini keser; orijin ve kesişimlerle oluşan ikinci bölge üçgeni gölgelidir.
Örnek 5 — Doğru ile koordinat eksenlerinin sınırladığı üçgen.

x-kesiği −6, y-kesiği 4’tür. Alan |−6·4|2=12’dir.

Cevap: C

PARALEL VE DİK DOĞRULAR

Eğimlerin Eşitliğini ve Çarpımını Kullanma

Paralel farklı doğruların eğimleri eşittir. ax+by+c=0 biçimindeki doğrularda paralellik için x ve y katsayılarının a:b oranı aynı kalır; sabit terim c değişebilir. Eğimi tanımlı iki dik doğrunun eğimleri çarpımı −1’dir.

Analitik geometride paralel ve dik doğrular

Örnek - 6
A(3,−2) noktasından geçen ve 4x+2y−7=0 doğrusuna paralel olan doğrunun denklemi hangisidir?

A) 2x+y−4=0
B) 2x+y−6=0
C) 2x−y−8=0
D) x+2y+1=0
E) 4x−2y−16=0
Paralel doğrunun x ve y katsayı oranı aynıdır: 2x+y+c=0. (3,−2) yazılırsa 6−2+c=0, c=−4.

Cevap: A

Örnek - 7
(k−1)x+3y−5=0 doğrusu ile 2x−4y+7=0 doğrusu dik olduğuna göre k kaçtır?

A) −7
B) −5
C) −3
D) 3
E) 7
d1: (k−1)x+3y−5=0 ve d2: 2x−4y+7=0 doğruları dik kesişir; kesişim dik açı karesiyle belirtilir.
Örnek 7 — d1 ve d2 dik kesişir.

Eğimler −k−13 ve 12‘dir. Çarpımları −1: −k−16=−1, k=7.

Cevap: E

NOKTADAN DOĞRUYA UZAKLIK

Dik Uzaklık Formülünü Uygulama

P(x₀,y₀) noktasının ax+by+c=0 doğrusuna uzaklığı |ax₀+by₀+c|√(a²+b²)dir. Paralel iki doğru arasındaki uzaklık için x ve y katsayıları eşitlenir, sabit terim farkı aynı paydaya bölünür.

Bir noktanın doğruya dik uzaklığını gösteren çizim

Örnek - 8
P(4,−1) noktasının 3x−4y−8=0 doğrusuna uzaklığı kaç birimdir?

A) 45
B) 65
C) 85
D) 2
E) 125
P(4,−1) noktasından d: 3x−4y−8=0 doğrusuna PH dikmesi iner; dikme ayağı H ile gösterilir.
Örnek 8 — Noktadan doğruya dik uzaklık parçası.

|12+4−8|5=85‘tir.

Cevap: C

Örnek - 9
3x−4y+5=0 ve 6x−8y−20=0 paralel doğruları arasındaki uzaklık kaç birimdir?

A) 2
B) 3
C) 4
D) 5
E) 6
d1: 3x−4y+5=0 ve d2: 6x−8y−20=0 paralel doğruları arasındaki dik parça ve dik açı işareti gösterilir.
Örnek 9 — Paralel doğrular arası dik uzaklık.

İkinci doğru 2’ye bölünür: 3x−4y−10=0. Uzaklık |5−(−10)|5=3’tür.

Cevap: B

KOORDİNATLARLA ÜÇGEN ALANI

Determinant ya da Taban–Yükseklik Seçme

Üç noktanın oluşturduğu alan 12·|x₁(y₂−y₃)+x₂(y₃−y₁)+x₃(y₁−y₂)| ile bulunur. Bir kenar eksene paralelse taban–yükseklik yöntemi çoğu zaman daha kısadır.

Örnek - 10
A(−2,1), B(6,1) ve C(k,7) üçgeninin alanı 24 birimkaredir. C noktası y ekseninin sağında olduğuna göre k’nin alabileceği değerlerin tamamını hangi seçenek verir?

A) {1}
B) {2}
C) {3}
D) {4}
E) {k∈ℝ | k>0}
A(−2,1), B(6,1), C(k,7) koordinat etiketli şematik üçgen; alan 24 ve k>0.
Örnek 10 — Verilen koordinatlı üçgen ve alan.

AB yatay ve uzunluğu 8; C’nin AB’ye dik uzaklığı 6’dır. Alan 8·62=24, k’den bağımsızdır. C noktası y ekseninin sağında olduğundan k>0; dolayısıyla değer kümesi {k∈R | k>0} olur.

Cevap: E

Dikkat
Uzaklık formülündeki mutlak değer atlanmamalıdır. Diklikte m₁*m₂=−1 bağıntısı düşey doğrular için doğrudan kullanılamaz; düşey doğru yatay doğruya diktir.

Önceki konu: Çember ve Daire
Sonraki konu: Katı Cisimler

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz