Yedi Meşaleciler, 1928’de yayımlanan ortak Yedi Meşale kitabı çevresinde bir araya gelen yedi genç sanatçının topluluğudur. Canlılık, samimilik ve sürekli yenilik ilkeleriyle dönemin kalıplaşmış şiir anlayışına karşı çıktılar; topluluk kısa sürede dağılsa da üyeleri şiir, hikâye, roman, tiyatro ve eleştiri alanlarında farklı yönlerde gelişti. AYT sorularında topluluk ilkeleri, yedi sanatçının adları ve sonraki sanat çizgileri birlikte ölçülür.
YEDİ MEŞALECİLERİN ORTAYA ÇIKIŞI
Yedi Meşale Kitabı ve Meşale Dergisi
Yedi Meşaleciler, 1928’de yedi genç sanatçının şiir ve yazılarını Yedi Meşale adlı ortak kitapta yayımlamasıyla ortaya çıkar. Cumhuriyet Dönemi’nin bildiri niteliğinde bir metinle kendini duyuran ilk edebî topluluğudur. Bir edebî okul veya uzun süreli akım olmaktan çok, yeni bir şiir arayışını temsil eden kısa ömürlü bir topluluktur.
Topluluğun üyeleri Ziya Osman Saba, Yaşar Nabi Nayır, Cevdet Kudret Solok, Vasfi Mahir Kocatürk, Sabri Esat Siyavuşgil, Muammer Lütfi Bahşi ve Kenan Hulusi Koray‘dır. Altı üye şiirle, Kenan Hulusi ise hikâye ve romanla ilgilenir. Ortak kitaptan sonra Meşale dergisini çıkarırlar; derginin kısa sürede kapanması ve üyelerin farklı türlere yönelmesi topluluğun dağılmasını hızlandırır.
→
→
Canlılık, Samimilik ve Sürekli Yenilik
Yedi Meşaleciler, edebiyatın ilkelerini canlılık, samimilik ve sürekli yenilik olarak açıklar. Beş Hececilerin memleket ve yurt sevgisini zamanla tekrara düşmüş, yapay ve içtenlikten uzak bulurlar. Şiirin yalnız alışılmış kır manzaraları ve kalıplaşmış aşk konularıyla sınırlanmasına karşı çıkar; yeni imge, tema ve söyleyiş arayışını savunurlar.
Sanat için sanat ilkesini benimser, sembolizm ve empresyonizmden etkilenirler. Şiirde dış dünyayı olduğu gibi kopyalamak yerine izlenim, duygu ve hayali önemserler. Hece ölçüsünü bütünüyle reddetmez; onu yeni imgeler ve modern bir duyarlıkla kullanmak isterler. Bu özellikler topluluğu saf şiirin geniş estetik çevresine yaklaştırır.
Yedi Meşaleciler ile saf şiir aynı şey değildir: Saf şiir belirli üyeleri olmayan geniş bir poetikadır; Yedi Meşaleciler ise yedi kişilik tarihsel topluluktur. Ayrıca üyelerin çoğu zamanla şiirden uzaklaşmış, yalnız Ziya Osman Saba şiir çizgisini kesintisiz biçimde sürdürmüştür.
YEDİ MEŞALECİLERİN SANATÇILARI
Ziya Osman Saba, Yaşar Nabi ve Cevdet Kudret
Ziya Osman Saba, topluluğun şiire en bağlı ve saf şiir çizgisini en uzun sürdüren ismidir. Ev ve aile sevgisi, çocukluk, geçmişe özlem, küçük mutluluklar, İstanbul, Allah’a bağlılık ve ölüm şiirlerinin temelidir. Heceyi ve serbest ölçüyü kullanır. Şiir kitapları Sebil ve Güvercinler, Geçen Zaman ve Nefes Almak; hikâyeleri Mesut İnsanlar Fotoğrafhanesi ile Değişen İstanbul‘dur.
Yaşar Nabi Nayır, şiirle başladığı edebiyat hayatını farklı türlerle sürdürür. Onar Mısra ve Kahramanlar şiir; Bir Kadın Söylüyor ve Adem ile Havva roman; Sevi Çıkmazı hikâye; Mete, İnkılap Çocukları ve Köyün Namusu tiyatro eserlerindendir. Kurduğu Varlık dergisi ve yayıneviyle Cumhuriyet kültür hayatında kalıcı bir kurum oluşturur.
Cevdet Kudret Solok, şiire bağlılığını Ziya Osman’dan sonra en uzun sürdüren üyelerden biridir; asıl ağırlığını roman, tiyatro ve edebiyat araştırmalarına verir. Birinci Perde şiir; Sınıf Arkadaşları, Havada Bulut Yok ve Karıncayı Tanırsınız roman; Tersine Akan Nehir tiyatro eseridir. Türk Edebiyatında Hikâye ve Roman, Karagöz ve Orta Oyunu araştırmaları arasındadır.
| Sanatçı | Şiir / anlatı | Ayırıcı ipucu |
|---|---|---|
| Ziya Osman Saba | Sebil ve Güvercinler, Mesut İnsanlar Fotoğrafhanesi | Ev, aile, çocukluk, küçük mutluluk |
| Yaşar Nabi Nayır | Onar Mısra, Bir Kadın Söylüyor | Varlık dergisi ve yayıncılık |
| Cevdet Kudret Solok | Birinci Perde, Sınıf Arkadaşları | Edebiyat tarihi ve araştırma |
Vasfi Mahir, Sabri Esat, Muammer Lütfi ve Kenan Hulusi
Vasfi Mahir Kocatürk, heceyle lirik, epik ve pastoral şiirler yazar; yurt güzellikleri ve kahramanlık temalarını işler. Tunç Sesleri, Dağların Derdi, Bizim Türküler, Ergenekon ve Geçmiş Geceler şiir; Yaman tiyatro eseridir. Daha sonra edebiyat tarihi, antoloji ve araştırma çalışmalarına yönelir.
Sabri Esat Siyavuşgil, bireysel şiirlerinde eşya ve mekânı canlı ayrıntılarla işler. Şiir kitabı Odalar ve Sofalar‘dır. Psikoloji profesörüdür; Sait Faik’in hikâyelerini Fransızcaya çevirmiş, İstanbul’da Karagöz ve Karagöz’de İstanbul adlı incelemeyi yazmıştır.
Muammer Lütfi Bahşi, aruzdan heceye geçer; millî konulara yönelir. Türk Akdeniz ve İlk Kurşun başlıca şiirleridir. Topluluk dağıldıktan sonra edebiyattan uzaklaşması, eser sayısının sınırlı kalmasına yol açar.
Kenan Hulusi Koray, topluluğun yalnız hikâye ve romanla ilgilenen üyesidir. Korku ve ürpertiyi Cumhuriyet hikâyesine taşıyan öncü yazarlardandır. Bir Yudum Su, Bahar Hikâyeleri, Bir Otelde Yedi Kişi ve Son Öpüş hikâye; Osmanoflar roman türündedir.
YEDİ MEŞALECİLERİ AYIRAN ÖLÇÜTLER
Poetika, Sanatçı ve Eser Haritası
Saf şiir sorularında ilk adım, verilen bilginin poetika mı, sanatçı özelliği mi, eser mi, yoksa topluluk tarihi mi olduğunu belirlemektir. “Musiki, sembol, şiirin özerkliği” saf şiirin genel poetikasını; “zaman ve rüya” Tanpınar’ı; “ölüm korkusu ve yaşama sevinci” Cahit Sıtkı’yı; “mutlak hakikat” Necip Fazıl’ı; “Doğu mistisizmi” Asaf Halet’i işaret eder.
Yedi Meşaleciler sorularında sabit üye listesi ve eser türleri daha belirleyicidir. Ziya Osman şiire sadakati ve ev-aile temalarıyla; Yaşar Nabi Varlık’la; Cevdet Kudret araştırmalarıyla; Vasfi Mahir epik şiirleriyle; Sabri Esat psikoloji ve Odalar ve Sofalarla; Muammer Lütfi sınırlı şiirleriyle; Kenan Hulusi ise hikâyeciliğiyle ayrılır.
| İpucu | Sanatçı / yapı | Karıştırılmaması gereken |
|---|---|---|
| Zaman, rüya, musiki | Ahmet Hamdi Tanpınar | Cahit Sıtkı’nın ölüm–hayat gerilimi |
| Ölüm korkusu ve yaşama sevinci | Cahit Sıtkı Tarancı | Necip Fazıl’ın mistik arayışı |
| Mutlak hakikat, Çile | Necip Fazıl Kısakürek | Asaf Halet’in kültürel mistisizmi |
| Doğu–Batı sentezi, He | Asaf Halet Çelebi | Tanpınar’ın zaman estetiği |
| Varlık dergisi | Yaşar Nabi Nayır | Meşale dergisi topluluğa aittir |
| Yalnız hikâye ve roman | Kenan Hulusi Koray | Diğer altı üye şiirle başlamıştır |
Parça Sorularında Eleme Yöntemi
Bir şiir parçasında yalnız temaya bakmak yeterli değildir. Ölüm teması Cahit Sıtkı’da yaşama arzusu ve gündelik duyarlıkla, Necip Fazıl’da metafizik arayışla, Ahmet Muhip’te lirik musikiyle birleşebilir. Zaman Tanpınar’da rüya ve bilinç akışına; Ziya Osman’da çocukluk ve geçmiş özlemine bağlanır. Doğru sınıflandırma tema, söyleyiş ve eser bilgisinin kesişiminden çıkar.
Topluluk sorularında önce üye listesini kontrol etmek hızlı bir eleme sağlar. Ahmet Hamdi, Cahit Sıtkı, Ahmet Muhip ve Necip Fazıl saf şiirin önemli şairleri olsa da Yedi Meşaleci değildir. Buna karşılık Ziya Osman hem Yedi Meşaleci hem saf şiir çizgisinde değerlendirilebilir. Kenan Hulusi topluluk üyesidir fakat şair değil hikâyecidir.
Son aşamada eser türü denetlenmelidir. Huzur roman, Ziya’ya Mektuplar mektup, Gölgeler tiyatro, Osmanoflar romandır. Bir sanatçının şiir anlayışı sorulurken seçeneklere onun başka türdeki eserlerinin yerleştirilmesi AYT’nin sık kullandığı ayırt etme yöntemlerinden biridir.
I. Yedi Meşaleciler topluluğundadır.
II. Saf şiir çizgisini topluluk dağıldıktan sonra da sürdürmüştür.
III. Ev, aile, çocukluk ve küçük mutlulukları işlemiştir.
IV. Mesut İnsanlar Fotoğrafhanesi adlı hikâye kitabı vardır.
Bu sanatçı aşağıdakilerden hangisidir?
Saf şiir, tek bir topluluğun veya tek bir biçimin adı değildir; Ahmet Haşim ve Yahya Kemal’den gelen estetik arayışın Cumhuriyet Dönemi’ndeki farklı yorumlarını kapsar. Yedi Meşaleciler bu geniş çevrede kısa süreli bir topluluk olarak yer alır. AYT sorularında poetika, sanatçı, eser türü ve topluluk üyeliği birlikte okunduğunda benzer görünen seçenekler güvenle ayrılır.
Yedi Meşalecileri saf şiirin eş anlamlısı saymak doğru değildir. Topluluk ortak kitap ve kısa süreli birlikle tanımlanır; Ziya Osman Saba’nın şiir çizgisini sürdürmesi ya da diğer üyelerin farklı türlere yönelmesi, topluluk sonrasındaki bireysel gelişmelerdir.