AYT Gençlik ve Değerler konu anlatımı kapsamında değer kavramı ve kaynakları, gençlerin kişilik gelişiminde değerlerin rolü, hikmet-adalet-iffet-şecaat erdemleri ve İsrâ suresi 23-29. ayetlerin mesajları işlenecektir.
AYT Din Kültürü konularının tamamına AYT Din Kültürü konu anlatımı arşivinden ulaşabilirsiniz.
DEĞERLER VE DEĞERLERİN KAYNAĞI
Değer, Ahlak, Erdem ve Norm
Değer, insanın bir davranışı, amacı veya varlığı iyi-kötü, doğru-yanlış, güzel-çirkin ya da önemli-önemsiz diye değerlendirirken başvurduğu ölçüdür. Dürüstlük, adalet, merhamet, sorumluluk ve vatanseverlik birer değerdir. Değerler yalnız neyin istendiğini değil, neyin istenmeye layık bulunduğunu da bildirir.
Ahlak, iyi ve kötüye ilişkin ilkelerin insanın karakterinde ve davranışlarında görünür hâle gelmesidir. Erdem, iyi kabul edilen bir değerin insanda kalıcı bir huy ve davranış yetkinliğine dönüşmesidir. Norm ise belirli bir durumda nasıl davranılması gerektiğini bildiren kuraldır. Buna göre adalet bir değer, adil olma erdem, sınavda kopya çekmeme ise dürüstlük değerini somutlaştıran bir normdur.
| Kavram | Temel soru | Örnek |
|---|---|---|
| Değer | Neyi önemli ve iyi sayıyorum? | Adalet |
| Ahlak | İyi-kötü ölçüm davranışa nasıl yansıyor? | Haksızlıktan kaçınmak |
| Erdem | İyi davranış bende kalıcı bir yetkinlik oldu mu? | Adil karakter |
| Norm | Bu durumda hangi kurala uymalıyım? | Emaneti sahibine vermek |
B) Değer – norm – erdem
C) Erdem – ahlak – örf
D) Ahlak – âdet – norm
E) Değer – erdem – yaptırım
Değerlerin Özellikleri ve İşlevleri
Değerler bireyin tercihlerini yönlendirir, hayatına amaç kazandırır ve kişiliğinin tutarlılığını destekler. Toplumsal düzeyde ortak beklentiler oluşturur; güven, dayanışma ve birlikte yaşamayı kolaylaştırır. Kuşaklar arası aktarım sayesinde toplumun kültürel sürekliliğine katkı sağlar.
Değerler doğuştan hazır davranış kalıpları değildir; aile, din, eğitim, toplumsal hayat ve bireysel tecrübeyle öğrenilir. Hem bireyi etkiler hem de bireylerin tercihleriyle yeniden yorumlanır. Bazı değerlerin ifade ve uygulama biçimi toplumlara göre değişebilse de adalet, insan onuru ve merhamet gibi ilkeler insanlığın ortak ahlaki arayışına seslenir.
B) Ortak değer, bütün uygulamaları tek biçime indirger.
C) Bir değerin özü ortaklaşabilirken somutlaşma biçimleri farklılaşabilir.
D) Değerler yalnız bireysel ihtiyaçlardan kaynaklanır.
E) Toplumsal değerler bireysel tercihi tamamen ortadan kaldırır.
Değerlerin Oluşum Kaynakları
Değer dünyası tek bir kaynaktan doğmaz. Din insanın Allah, kendisi, diğer insanlar ve varlıkla ilişkisine temel ilkeler getirir. Aile, sevgi, saygı, sorumluluk ve paylaşmanın ilk kez gözlenip denendiği ortamdır. Eğitim, değerleri bilgi, eleştirel düşünme ve uygulamayla destekler. Örf ve âdet, toplumun tarihsel deneyimini aktarır. Arkadaş grupları, medya ve sosyal çevre de özellikle gençlikte tercihleri etkiler.
Bu kaynaklar her zaman aynı yönde baskı oluşturmayabilir. Bir gelenek toplumda yaygın olsa bile dinî ve ahlaki ilkelere aykırı olabilir; sosyal medyada onay gören bir tutum insan onurunu zedeleyebilir. Bu durumda genç, yalnız “yaygın olan” ile “doğru olan” arasında ayrım yapmalıdır.
B) En fazla onay getiren seçeneği benimsemek
C) Kaynakların taleplerini üst ilke ve doğuracağı hak ihlali bakımından değerlendirmek
D) Kararın sorumluluğunu tamamen arkadaş grubuna bırakmak
E) Değer çatışmasının varlığını reddetmek
Değerlerin Oluşumunda Dinin Etkisi
Din, değerleri yalnız toplumun beğenisine bırakmaz; onları vahiy, sorumluluk ve hesap bilinciyle temellendirir. Tevhit Allah’a karşı kulluğu, adalet hakları gözetmeyi, merhamet canlılara şefkatle yaklaşmayı, emanet ise güveni korumayı gerektirir. Ahiret inancı, kimsenin görmediği durumda da davranışın bir anlam ve karşılık taşıdığı bilincini güçlendirir.
Kur’an ilkeleri bildirir; Hz. Muhammed bu ilkelerin hayata nasıl aktarılacağına örnek olur. İbadetler değerleri eğitir: namaz sorumluluk ve bilinç, oruç sabır ve öz denetim, zekât paylaşma ve adalet duyarlılığı geliştirir. Fakat dinî değer, yalnız söylemde kalıp davranışa yansımıyorsa henüz tam içselleşmemiştir.
B) Değeri iç sorumluluk ve hesap bilinciyle temellendirme
C) Örfü dinî hükümden tamamen ayırma
D) Maddi değerleri manevi değerlerden üstün sayma
E) Bütün normları geçersiz kabul etme
Örf ve Âdetin Değerlerle İlişkisi
Örf, toplumda benimsenen ve davranışları yönlendiren yerleşik anlayış ve kurallardır. Âdet, tekrarlanarak alışkanlık hâline gelen uygulamadır. Her örf âdetle desteklenebilir; ancak sık tekrarlanan her âdet ahlaki bakımdan doğru veya bağlayıcı değildir.
Bayramlaşma, misafire ikram, hastayı ziyaret ve ihtiyaç sahibine yardım gibi gelenekler dinî-ahlaki değerlerle uyumlu olduğunda toplumsal dayanışmayı güçlendirir. Buna karşılık ayrımcılık, israf, zorbalık veya kul hakkı doğuran bir uygulama “atalardan kaldı” diye meşrulaşmaz. İslam, örfü bütünüyle reddetmez; vahyin açık ilkelerine aykırı olmayan yararlı uygulamaları dikkate alır.
B) Toplumun çoğunluğunun eleştirmemesi
C) Gelenek adıyla anılması
D) İsraf, zarar ve hak ihlali doğurup doğurmaması
E) Törenlerde uygulanması
II. Akrabalık bağlarını gözetme
III. Aile kararı gerekçesiyle bir bireyin meşru hakkını engelleme
IV. Bayramlarda dargınları barıştırma
Bu uygulamalardan hangisi, geleneksel olmasına rağmen dinî-ahlaki ölçüyle yeniden değerlendirilmelidir?
B) Yalnız II
C) Yalnız III
D) II ve IV
E) I, II ve IV
GENÇLERİN KİŞİLİK GELİŞİMİNDE DEĞERLERİN YERİ VE ÖNEMİ
Gençlik, Kimlik ve Kişilik
Gençlik, bedensel gelişimin yanında “Ben kimim, neye inanıyorum, nasıl bir hayat istiyorum?” sorularının yoğunlaştığı dönemdir. Kimlik, bireyin kendisini hangi inanç, aidiyet ve amaçlarla tanımladığını; kişilik ise düşünme, duygu ve davranış örüntülerinin görece kalıcı bütününü ifade eder. Değerler bu iki yapıya yön ve tutarlılık kazandırır.
Değer sahibi olmak, gençliğin sorgulamasını durdurmak değil; sorgulamaya sağlam ölçüler kazandırmaktır. Gencin hangi mesleği seçeceği, dijital ortamda nasıl davranacağı, tüketim ve arkadaşlık tercihleri, benimsediği değer hiyerarşisiyle ilişkilidir.
B) Kararlara anlam, amaç ve öncelik kazandırma
C) Genci her türlü değişimden uzaklaştırma
D) Ekonomik ihtiyaçları geçersiz sayma
E) Sorumluluğu toplumun tamamına devretme
Aile, Okul, Arkadaş ve Medyanın Etkisi
Aile, değerlerin ilk öğrenildiği kurumdur. Çocuk saygı, adalet ve sorumluluğu yalnız sözlü öğütten değil, yetişkinlerin birbirine davranışından da öğrenir. Okul bilgiyi, ortak yaşama kurallarını ve farklılıklara saygıyı geliştirir. Arkadaş grubu aidiyet ve bağımsız karar denemeleri için güçlü bir alandır.
Medya ve dijital ortam, gencin rol modellerini ve başarı anlayışını etkileyebilir. Beğeni sayısını değerin kanıtı, popülerliği doğruluğun ölçüsü saymak yanlıştır. Sağlıklı gelişim; eleştirel medya okuryazarlığı, iyi rol modeller ve aile-okul iş birliği gerektirir.
B) Değeri yalnız okulun görevi sayması
C) Sözlü mesaj ile model olunan davranış arasında tutarsızlık bulunması
D) Eşitlik değerini adaletle ilişkilendirmesi
E) Aile etkisini arkadaş etkisinden zayıf kabul etmesi
B) Yaygınlığı ahlaki geçerlilikle özdeşleştirmeye
C) Bireysel tecrübeyi değer oluşumuna etki eden unsurlardan biri saymaya
D) Ailenin ilk sosyalleşme ortamı olduğunu belirtmeye
E) Davranışın sonucunu da dikkate almaya
İçselleştirme, Rol Model ve Ahlaki Özerklik
Değerin bilinmesi ile benimsenmesi aynı değildir. İçselleştirme, değerin yalnız dış baskı nedeniyle değil, doğruluğu kavranıp kişinin kendi tercihi hâline geldiği için uygulanmasıdır. Dış denetim davranışı başlatabilir; kalıcı karakter ise bilinç, tekrar, muhasebe ve örnek davranışla oluşur.
Ahlaki özerklik, “canının istediğini yapmak” değil; ilkeleri anlayarak sorumluluğunu üstlenmektir. Genç, aile ve toplumdan aldığı mirası sorgulayabilir; fakat bunu keyfîlilikle değil bilgi, vicdan, vahiy ve davranışın sonuçlarıyla yapar. Hz. Muhammed’in güvenilirlik, adalet ve merhameti dinî değerlerin rol model yoluyla öğrenilmesine örnektir.
B) Eleştirilme korkusuyla saygılı görünmek
C) Kuralın gerekçesini bilmeden tekrar etmek
D) Kimsenin görmediği durumda da emaneti korumak
E) Grubun tercihini sorgulamadan benimsemek
Değer Çatışması ve Karar Verme
Günlük hayatta iki değer aynı anda talepte bulunabilir. Bir arkadaşın sırrını korumak sadakat; ciddi bir zarara engel olmak ise sorumluluk gerektirebilir. Bu durumda “bir değeri seç, diğerini yok say” biçimindeki kaba yaklaşım yeterli değildir.
Sağlıklı karar için olayın gerçekleri doğrulanır, ilgili haklar ve sorumluluklar belirlenir, niyet-araç-sonuç birlikte tartılır, zararı en aza indiren meşru yol aranır ve kararın sorumluluğu üstlenilir. Dinî-ahlaki değer hiyerarşisinde can, insan onuru, adalet ve kul hakkı gibi temel ilkeler kişisel beğeni veya grup baskısından önceliklidir.
Bu görselden hareketle aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılamaz?
B) Kaynaklar arasında çatışma yaşanması mümkündür.
C) Dinî-ahlaki ilke ile örf ve âdet kavramsal olarak ayrıdır.
D) Aile ve arkadaş etkisi her durumda dinî-ahlaki ilkeden daha geçerlidir.
E) Karar veren bireyin etkileri değerlendirmesi gerekir.
B) Arkadaşlığın ahlaki yönünü kabul etmesi
C) Bir değeri canı ve hakkı koruma sorumluluğundan bağımsız, mutlak kural hâline getirmesi
D) Davranışın sonucunu düşünmesi
E) Değer çatışması bulunduğunu fark etmesi
TEMEL DEĞERLER: HİKMET, ADALET, İFFET VE ŞECAAT
Dört Değerin Bütünlüğü
İslam düşünce geleneğinde hikmet, adalet, iffet ve şecaat insanın akıl, irade, arzu ve toplumsal ilişkilerini olgunlaştıran temel erdemler olarak ele alınır. Bunlar birbirinden kopuk değildir: hikmet doğru olanı kavramayı, şecaat onu kararlılıkla savunmayı, iffet istekleri sınırlamayı, adalet ise bütün bu yetkinlikleri hakları koruyan dengeli bir düzene yerleştirmeyi sağlar.
Erdem, uçlardan birini seçmek değil, aklın ve dinin uygun gördüğü ölçüyü bulmaktır. Ancak “orta” her zaman matematiksel yarı nokta değildir. Zulüm karşısında biraz adalet, biraz haksızlık diye bir orta olamaz; uygun ölçü, hakkı eksiksiz koruyan tutumdur.
B) Şecaat – hikmet
C) Hikmet – iffet
D) Adalet – şecaat
E) İffet – şecaat
Hikmet: Doğru Bilgi ve Yerinde Karar
Hikmet, varlık ve olayları doğru bilgiyle kavrama, amaç-sonuç ilişkisini görme ve bilgiyi uygun zamanda doğru davranışa dönüştürme yetkinliğidir. Çok bilgi sahibi olmak tek başına hikmet değildir; bilginin doğruluğunu sınamak, nerede ve nasıl kullanılacağını bilmek gerekir.
Hikmet; akıl yürütme, tecrübe, danışma ve vahyin rehberliğini bir arada değerlendirir. Bilgisizce davranma hikmetin eksikliği, bilgiyi kötü amaçla kullanma ise onun yozlaşmasıdır. Hikmetli genç, dijital bilgiyi doğrular, sonucunu düşünür ve duygusal aceleyle hüküm vermez.
B) Çoğunluğun kanaatini gerçekliğin ölçüsü sayma
C) Doğru bilgiyi, hak ve sonuç bilinciyle yerinde kullanma
D) Bütün haberleri kuşkuyla reddetme
E) Cesareti bilgiye önceleme
Adalet: Hakkı Gözetmek ve Dengeyi Kurmak
Adalet, her hak sahibine hakkını vermek, yargıda tarafsız olmak ve yetki ile sorumluluğu ölçülü biçimde dağıtmaktır. Adalet her zaman herkese aynı şeyi vermek değildir; farklı ihtiyaç ve hakları hakkaniyetle dikkate almaktır. Eşitlik benzer durumdakilere aynı muameleyi, adalet ise ilgili farkları da gözeten hakkaniyeti ifade eder.
Adalet kişinin kendisine, ailesine veya sevmediği kimseye göre değişmez. Kur’an’ın adalet ilkesi, duygusal yakınlık ve düşmanlığın hakkaniyeti bozmamasını ister. Zulüm, hakkı eksiltme veya bir şeyi olması gereken yerden uzaklaştırmadır.
B) Farklı ihtiyacı dikkate alan düzenleme, fırsatın hakkaniyetini sağlayabilir.
C) Engellilik, sınav sorumluluğunu tamamen kaldırır.
D) Adalet yalnız hukuki cezalarla ilgilidir.
E) Eşitlik ve adalet birbirinin karşıtıdır.
B) Bütün insanlara aynı görevi vermeyi
C) Yakınlığın delil ve tarafsızlığın yerine geçmemesini
D) Cezayı soruşturmadan belirlemeyi
E) Hakkaniyeti yalnız ekonomik alanda uygulamayı
İffet: Arzu, Öfke ve Tüketimde Ölçü
İffet, insanın arzu ve isteklerini aklın ve dinin uygun gördüğü ölçüde yönetmesidir. Yalnız cinsel ahlakla sınırlı değildir; yeme-içme, tüketim, mal edinme, konuşma, öfke ve bedensel hazlarda öz denetimi kapsar. İffet, meşru istekleri yok etmek değil onları insanın onurunu ve sorumluluğunu koruyacak biçimde yönetmektir.
Kanaat, elindeki nimetin değerini bilmek ve sınırsız tüketim hırsına kapılmamaktır; çalışmayı bırakmak veya gelişmeyi reddetmek değildir. İsraf, hazzın ve harcamanın ölçüsüzlüğü; cimrilik ise gerekli ve meşru yerde harcamadan kaçınmadır. Cömertlik bu iki uç arasındaki dengedir.
B) Özgür irade, arzuların denetlenmesini gereksiz kılar.
C) İffet yalnız özel hayata ait bir erdemdir.
D) Özgürlük, arzuların kölesi olmak değil onları amaç ve ölçüyle yönetebilmektir.
E) Kanaat, üretim ve çalışmayı bırakmaktır.
Şecaat: Bilinçli Cesaret ve Kararlılık
Şecaat, doğru olanı korkuya teslim olmadan, akıl ve ahlak ölçüsünde savunabilme cesaretidir. Korkaklık gerekli yerde adım atamamaktır; tehevvür ise sonucu ve hakkı gözetmeden atılganlık göstermektir. Şecaat bu iki uç arasında bilinçli kararlılıktır.
Şecaat yalnız fiziksel tehlike karşısında görülmez. Hatasını kabul etmek, grup baskısına rağmen doğruyu söylemek, haksızlığa meşru yolla itiraz etmek ve zorluk karşısında sorumluluğu sürdürmek de şecaat örnekleridir. Cesaretin hikmetten kopması, erdemi saldırganlığa dönüştürebilir.
B) Hikmet – adalet
C) Şecaat – tehevvür
D) Tehevvür – şecaat
E) Kanaat – cesaret
Görseldeki tutumlar sırasıyla hangi değerlerle ilişkilendirilebilir?
B) Adalet – hikmet – şecaat – iffet
C) İffet – adalet – hikmet – şecaat
D) Hikmet – şecaat – adalet – iffet
E) Şecaat – iffet – hikmet – adalet
KUR’AN’DAN MESAJLAR: İSRÂ SURESİ 23-29. AYETLER
Ayetlerin Konusu ve Mesaj Örgüsü
İsrâ suresi 23-29. ayetler, inancı aile ve toplum hayatına bağlayan bir değerler zinciri kurar. Allah’tan başkasına kulluk etmeme emrinin ardından anne babaya iyilik; sonra yakın, yoksul ve yolda kalmışın hakkı; israftan kaçınma; yardım edilemediğinde gönül alıcı söz; cimrilik ile savurganlık arasında denge gelir.
Bu sıralama, tevhidin yalnız zihinsel kabul olmadığını gösterir. Allah’a kulluk; ailede merhamet, toplumda hak ve paylaşma, ekonomide ölçü, iletişimde incelik olarak davranışa dönüşür.
| Ayetler | Temel mesaj | İlgili değer |
|---|---|---|
| 23-24 | Yalnız Allah’a kulluk; anne babaya iyilik, saygı ve dua | Tevhit, merhamet, vefa |
| 25 | İç niyetin bilinmesi ve samimi dönüş | Sorumluluk, samimiyet |
| 26-27 | Yakının, yoksulun ve yolda kalmışın hakkı; israf yasağı | Adalet, yardımlaşma, iffet |
| 28 | Yardım mümkün değilse incitmeden güzel söz söylemek | Nezaket, merhamet |
| 29 | Cimrilik ve savurganlıktan uzak dengeli harcama | İtidal, cömertlik |
B) Ahlaki sorumluluk yalnız aile bireyleriyle sınırlıdır.
C) Tevhit bilinci, insan ve mal ilişkilerinde somut sorumluluklar doğurur.
D) Yardım yalnız zengin akrabalara yapılır.
E) Harcamanın miktarı niyet ve ölçüden önemsizdir.
23-25. Ayetler: Tevhit, Anne Babaya İyilik ve İç Sorumluluk
23. ayette yalnız Allah’a kulluk emrinin hemen ardından anne babaya iyi davranma gelir. Onlardan biri veya ikisi yaşlandığında en küçük bıkkınlık ifadesinden bile kaçınmak, azarlamamak ve gönül alıcı söz söylemek istenir. 24. ayet, merhametle alçak gönüllü olmayı ve anne babanın çocuklukta verdiği emek için dua etmeyi öğretir.
Bu iyilik ilkesi anne babanın her isteğine kayıtsız şartsız itaat anlamına gelmez. Allah’a isyan ve başkasının hakkını ihlal eden isteğe uyulmaz; buna rağmen iletişim saygı ve iyilik sınırında sürdürülür. 25. ayet, Allah’ın insanın içindekini bildiğini ve samimiyetle O’na yönelenleri bağışladığını bildirir. Böylece dış davranış ile iç niyet birlikte değerlendirilir.
B) Hak ihlali olmadıkça saygı gereksizdir.
C) Meşru olmayan isteğe uyulmaması, saygı ve iyiliği ortadan kaldırmaz.
D) Tevhit yalnız ibadet mekânında geçerlidir.
E) Niyet, davranışın niteliğinden tamamen bağımsızdır.
B) İyi niyet her yanlış davranışı doğru yapar.
C) Dış davranışın yanında niyet, samimiyet ve hatadan dönüş de önemlidir.
D) Anne babaya karşı görevler yalnız duadan ibarettir.
E) İnsanın iç dünyası hiçbir biçimde değerlendirilemez.
26-28. Ayetler: Hak, Paylaşma, İsraf ve Güzel Söz
26. ayet yakına, yoksula ve yolda kalmışa hakkını vermeyi; malı saçıp savurmamayı ister. “Hak” ifadesi yardımı yalnız lütuf gibi görmekten korur ve mal sahibinin toplumsal sorumluluğunu vurgular. 27. ayette savurganlık sert biçimde kınanır; israf, nimetin amacını ve paylaşma dengesini bozar.
28. ayet, insanın yardım edecek imkânı bulunmadığı durumda bile muhatabını incitmemesini ister. İyilik yalnız maddi vermeye indirgenmez; nazik açıklama ve umut veren söz de insan onurunu korur. Fakat güzel söz, imkân varken sorumluluktan kaçmanın bahanesi yapılamaz.
B) Yardım imkânsızken iletişimde insan onurunu koruma sorumluluğunun sürmesine
C) Güzel sözün maddi yardımı her durumda gereksiz kılmasına
D) Yoksulun hiçbir talepte bulunamamasına
E) Akraba olmayanlara yardımın yasaklanmasına
29. Ayet: Cimrilik ile Savurganlık Arasında Denge
29. ayet, eli boyna bağlı tutma benzetmesiyle cimriliği; eli büsbütün açmayla da ölçüsüz harcamayı anlatır. Her iki uç da sorumluluğu bozar: cimri gerekli yerde hakkı vermez, savurgan ise kaynakları tüketerek gelecekteki sorumluluklarını yerine getiremez. Cömertlik, ihtiyaç ve imkânı gözeten bilinçli paylaşmadır.
Bu denge, iffet ve adaletle doğrudan ilişkilidir. İffet harcama arzusunu denetler; adalet hem muhtacın hakkını hem kişinin bakmakla yükümlü olduğu insanların hakkını korur. Ayet “ne kadar az harcarsan o kadar erdemlisin” demez; doğru yere, doğru amaçla ve imkânı aşmadan vermeyi öğretir.
II. Bakmakla yükümlü olduğu kişilerin ihtiyacını ihmal edecek kadar dağıtmak
III. İmkânı ve hak sahiplerini gözeterek düzenli paylaşmak
İsrâ 29’un ölçüsüne göre bu davranışlar sırasıyla nasıl nitelenir?
B) Cimrilik – savurganlık – cömertlik
C) İffet – adalet – israf
D) Savurganlık – cimrilik – kanaat
E) Adalet – hikmet – şecaat
GENÇLİK VE DEĞERLER: KAVRAMLARIN BİRLİKTE OKUNMASI
Değerler; kaynakları, bireyin iç dünyası ve toplumsal davranışlara yansıması birlikte değerlendirilir. İsrâ 23-29 ayetleri, ailede vefa ve merhametten toplumda hak ve yardımlaşmaya, iletişimde nezaketten harcamada itidale uzanan bu bütünlüğü gösterir.
| Yanlış genelleme | Doğru ayrım |
|---|---|
| Yaygın olan = doğru olan | Yanlış; gelenek üst ilkelerle sınanır. |
| Adalet = herkese her durumda aynı şey | Eksik; adalet hak ve ilgili farkları gözetir. |
| İffet = bütün arzuları yok etme | Yanlış; meşru arzuyu ölçüyle yönetmedir. |
| Şecaat = sonucu düşünmeden atılma | Yanlış; bu tehevvürdür. |
| Güzel söz = imkân varken yardımın yerine geçer | Yanlış; İsrâ 28 imkânsızlık durumundaki iletişimi düzenler. |
B) Örfü dinî-ahlaki ölçüyle değerlendirmektedir.
C) Uyumlu geleneği benimserken zararlı uygulamayı ayırt etmektedir.
D) Toplumda yaygın olan her davranışı dinî bakımdan bağlayıcı saymaktadır.
E) Değerleri bilinçli biçimde içselleştirmektedir.
B) Adalet – iffet – hikmet – şecaat
C) Şecaat – hikmet – adalet – iffet
D) İffet – adalet – şecaat – hikmet
E) Hikmet – şecaat – iffet – adalet