Geçiş Dönemi Türk edebiyatı, Türklerin İslamiyet’i kabul etmesiyle başlayan kültürel değişimin edebî eserlere nasıl yansıdığını gösterir. Bu dönemde sözlü şiir geleneğinden gelen dörtlük, hece ve sade söyleyiş bütünüyle kaybolmaz; beyit, aruz, mesnevi, dinî-ahlaki içerik ve Arapça-Farsça söz varlığıyla birlikte kullanılmaya başlar. AYT soruları çoğunlukla bu ikili yapıyı ve ilk İslami eserlerin yazar–amaç–biçim özelliklerini ayırt ettirir.
GEÇİŞ DÖNEMİNİN ÇERÇEVESİ
Geçiş Dönemi Türk Edebiyatının Genel Özellikleri
Türkler X. yüzyıldan itibaren İslamiyet’i geniş kitleler hâlinde benimsemeye başladı. Yeni dinin ve çevresinde oluşan medeniyetin etkisi kısa sürede tamamlanmış bir kopuş yaratmadı. XI ve XII. yüzyıllarda yoğunlaşan eserlerde İslamiyet öncesi Türk kültürüyle İslami kültür yan yana görüldü; köklü yeni edebî geleneğin oluşumu XIII. yüzyıla kadar uzanan bir süreç içinde gerçekleşti.
İslamiyet öncesi mirasDörtlük, hece, özlü söyleyiş
+
İslami çevreBeyit, aruz, dinî ve ahlaki içerik
→
Geçiş dönemiİki geleneğin birlikte görünmesi
Ölçüt
Geçiş dönemindeki görünüm
Dil
Karahanlı (Hakaniye) Türkçesi; Arapça ve Farsça kelimeler artar fakat halkın anlayabileceği Türkçe korunur.
Alfabe
Uygur alfabesinin yanında Arap alfabesi de kullanılır.
Nazım birimi
Dörtlük ile beyit birlikte görülür.
Ölçü
Hece sürerken aruz kullanılmaya başlanır.
İçerik
Din, ahlak, tasavvuf, bilgi, ideal insan ve ideal devlet.
Tür ve biçim
Mesnevi, kaside ve gazel gibi Arap-Fars kaynaklı biçimler ilk kez denenir.
Dikkat
Geçiş döneminin temel işareti yalnız “İslami konu” değildir. Bir metinde dörtlükle beyitin, heceyle aruzun veya eski Türk şiiriyle yeni dinî terminolojinin birlikte bulunması da dönemin kültürel ikiliğini gösterir.
Örnek - 1
Aşağıdakilerden hangisi Geçiş Dönemi Türk edebiyatındaki kültürel ikiliği en doğrudan gösterir?
A) Yalnız beyit ve aruzun kullanılması
B) Dörtlük ve heceyle beyit ve aruzun aynı dönemde görülmesi
C) Bütün eserlerin anonim olması
D) Yalnız savaş ve kahramanlığın işlenmesi
E) Batı kaynaklı türlerin yaygınlaşması
Dörtlük ve hece eski Türk şiirinin; beyit ve aruz ise İslami çevrede gelişen yeni edebî zevkin göstergeleridir. Bunların birlikte kullanılması geçiş niteliğini açıklar.
Cevap: B
Örnek - 2
Bir araştırmacı, incelediği metinde Hakaniye Türkçesi, ahlaki öğütler, beyit ve dörtlüklerin bir arada kullanılması ile Arapça-Farsça kelimelerin artmasını aynı tarihsel değişimin sonuçları olarak değerlendiriyor. Bu metnin aşağıdaki dönemlerden hangisine ait olması beklenir?
A) İslamiyet öncesi sözlü dönem
B) Geçiş Dönemi
C) Divan edebiyatının klasik dönemi
D) Tanzimat Dönemi
E) Millî Edebiyat
Hakaniye Türkçesi ve eski-yeni biçim öğelerinin birlikteliği, İslamiyet etkisindeki ilk ürünlerin verildiği Geçiş Dönemi’ni işaret eder.
Cevap: B
Eski Gelenekten Yeni Edebî Dünyaya
Geçiş döneminde değişim yalnız şiirin biçiminde değildir. İdeal hükümdar, adalet, bilgi, ahlak, dilin korunması, nefis terbiyesi ve tasavvuf gibi konular edebiyatın merkezine yerleşir. Böylece eserler hem yeni dini öğretmeyi hem de toplum ve devlet hayatına yön vermeyi amaçlayan didaktik bir nitelik kazanır.
DevletAdaletli yönetim ve ideal hükümdar
DilTürkçeyi öğretme ve gücünü gösterme
AhlakBilgi, cömertlik, ölçülülük
TasavvufNefis terbiyesi ve ilahi aşk
Örnek - 3
Geçiş Dönemi’ndeki öğreticiliğin aşağıdaki alanlardan hangisine yöneldiği söylenemez?
A) İdeal devlet düzeni
B) Dil bilinci
C) Ahlaki erdemler
D) Tasavvufi eğitim
E) Bireysel gerçeküstü korku
Dönemin temel eserleri devlet, dil, ahlak ve tasavvuf ekseninde öğreticidir. Bireysel gerçeküstü korku, bu ortak çekirdeğin parçası değildir.
Cevap: E
Örnek - 4
Aşağıdaki değişimlerden hangisi Geçiş Dönemi’nde biçim ile içeriğin birlikte yenilendiğini gösterir?
A) Savların atasözüne dönüşmesi
B) Beyit ve aruzun kullanılmasıyla dinî-ahlaki konuların öne çıkması
C) Destanların yalnız nesir hâline gelmesi
D) Halk hikâyelerinin romana dönüşmesi
E) Batılı nazım biçimlerinin kullanılması
Beyit ve aruz biçimsel, dinî-ahlaki öğreticilik içeriksel değişimi gösterir. İkisi aynı seçenekte birleşmiştir.
Cevap: B
İLK İSLAMİ ESERLER
Kutadgu Bilig
“Mutluluk veren bilgi” anlamındaki Kutadgu Bilig, Yusuf Has Hacib tarafından 1069’da yazılmış ve Karahanlı hükümdarı Tabgaç Buğra Han’a sunulmuştur. Eser, insanın iki dünyada mutluluğa ulaşmasını; devletin adalet, akıl ve erdemle nasıl yönetilmesi gerektiğini diyaloglar üzerinden anlatır.
Kutadgu Bilig bir mesnevidir ve aruzla yazılmıştır; eser içinde mani tipi uyaklanan dörtlükler de bulunur. AYT kaynaklarında 6645 beyit ve 173 dörtlük bilgisiyle verilir. İslami etkilerin belirginleştiği ilk edebî eser, ilk siyasetname ve ilk mesnevi kabul edilmesi; ilk tevhid, münacat ve naat örneklerini barındırması en sık sorulan “ilk”lerindendir. Eserin Viyana, Fergana ve Kahire nüshaları bilinmektedir.
Kişi
Görevi
Sembolü
Kün Togdı
Hükümdar
Adalet ve kanun
Ay Toldı
Vezir
Saadet ve ikbal
Ögdülmiş
Vezirin oğlu
Akıl ve anlayış
Odgurmış
Vezirin yakını
Akıbet, kanaat ve dünyanın sonu
Dikkat
Kutadgu Bilig’in alegorik oluşu, kişilerin birer kavramı temsil etmesine dayanır. Kün Togdı “hükümdar olduğu için adaleti”, Ay Toldı ise “vezir olduğu için aklı” temsil etmez; görev–sembol eşleştirmeleri ayrı ayrı öğrenilmelidir.
Örnek - 5
Kutadgu Bilig’deki dört sembolik kişiyle ilgili aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi yanlıştır?
A) Kün Togdı — adalet
B) Ay Toldı — saadet
C) Ögdülmiş — akıl
D) Odgurmış — akıbet
E) Ay Toldı — kanun
Kanun ve adalet Kün Togdı’nın; saadet ve ikbal Ay Toldı’nın temsil alanıdır. Bu nedenle E eşleştirmesi yanlıştır.
Cevap: E
Örnek - 6
Bir eserde hükümdar, vezir ve bilge kişiler aracılığıyla adaletli devlet düzeni tartışılmakta; eser mesnevi biçiminde ve aruzla yazılmaktadır. Bu özellikler aşağıdaki eserlerden hangisine aittir?
A) Atabetü’l-Hakayık
B) Dîvân-ı Hikmet
C) Kutadgu Bilig
D) Dîvânu Lugâti’t-Türk
E) Dede Korkut Hikâyeleri
Alegorik kişilerle ideal devlet düzeninin tartışılması ve siyasetname niteliği Kutadgu Bilig’e özgüdür.
Cevap: C
Örnek - 7
Aşağıdakilerden hangisi Kutadgu Bilig’in hem eski hem yeni şiir geleneğiyle bağ kurduğunu en iyi gösterir?
A) Yalnız düzyazıyla yazılması
B) Mesnevi ve aruzun yanında mani tipi uyaklanan dörtlükler içermesi
C) Tamamının anonim olması
D) Yalnız Arapça kaleme alınması
E) Sadece destan kahramanlarını anlatması
Mesnevi ve aruz yeni çevrenin, mani tipi uyaklanan dörtlükler eski Türk şiiri geleneğinin izidir.
Cevap: B
Dîvânu Lugâti’t-Türk
Kaşgarlı Mahmud’un 1072–1074 arasında hazırladığı Dîvânu Lugâti’t-Türk, “Türk dillerinin sözlüğü” anlamına gelir. Araplara Türkçe öğretmek, Türkçenin zenginliğini göstermek ve Türk boylarının kültürel dünyasını tanıtmak amacıyla Arapça açıklamalı olarak düzenlenmiştir.
Eser yalnız bir sözlük değildir. Yaklaşık 7500 Türkçe kelimeyi açıklarken Türk boyları, ağız özellikleri, yer adları, inançlar, gelenekler ve yaşam biçimleri hakkında bilgi verir; Türk dünyasını gösteren haritası bulunur. Koşuk, sagu, sav ve destan örneklerini taşıdığı için ilk edebiyat antolojisi; dil bilgisi açıklamaları içerdiği için ilk gramer kaynaklarından biri kabul edilir. Alp Er Tunga sagusu, Şu Destanı’na ilişkin anlatılar ve çok sayıda atasözü sözlü kültürün günümüze ulaşmasını sağlar.
SözlükTürkçe kelimeler ve Arapça karşılıkları
Dil bilgisiTürkçenin yapı ve kullanım kuralları
AntolojiKoşuk, sagu, sav ve destan parçaları
AnsiklopediBoylar, coğrafya, gelenek ve harita
Örnek - 8
Dîvânu Lugâti’t-Türk’ün Türk edebiyatı tarihi açısından “antoloji” sayılmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
A) Bir hükümdara öğüt vermesi
B) Hikmet adı verilen şiirlerden oluşması
C) Koşuk, sagu, sav ve destan örneklerini içermesi
D) Yalnız Arapça kelimeleri açıklaması
E) Dört sembolik kişiye yer vermesi
Farklı sözlü edebiyat ürünlerinden örnekler toplaması, esere antoloji niteliği kazandırır.
Cevap: C
Örnek - 9
Aşağıdaki yargılardan hangisi Dîvânu Lugâti’t-Türk için söylenemez?
A) Türkçenin söz varlığını tanıtır.
B) Türk boylarının kültürü hakkında bilgi verir.
C) Türk dünyasına ait bir harita içerir.
D) İdeal devlet yönetimini dört alegorik kişiyle anlatır.
E) Sözlü dönem ürünlerinin günümüze ulaşmasına katkı sağlar.
Dört alegorik kişiyle ideal devlet yönetimini anlatan eser Kutadgu Bilig’dir. Diğer özellikler Dîvânu Lugâti’t-Türk’e aittir.
Cevap: D
Örnek - 10
Bir araştırmacı Türklerin XI. yüzyıldaki boy adlarını, ağız özelliklerini, atasözlerini, şiir parçalarını ve yaşadıkları coğrafyayı aynı kaynakta incelemek istiyor. Öncelikle hangi esere başvurmalıdır?
A) Dîvân-ı Hikmet
B) Kutadgu Bilig
C) Atabetü’l-Hakayık
D) Dîvânu Lugâti’t-Türk
E) Risaletü’n-Nushiyye
Sözlük, dil bilgisi, antoloji, folklor ve coğrafya özelliklerini bir arada taşıyan eser Dîvânu Lugâti’t-Türk’tür.
Cevap: D
Atabetü’l-Hakayık
“Hakikatlerin eşiği” anlamındaki Atabetü’l-Hakayık, XII. yüzyılda Edip Ahmet Yükneki tarafından Hakaniye Türkçesiyle yazılmıştır. Eser bir ahlak ve öğüt kitabıdır; bilgi, dilin korunması, cömertlik, alçak gönüllülük, dünyanın geçiciliği, cimrilik ve bilgisizliğin zararları üzerinde durur.
Eserin giriş bölümleri beyitlerle, asıl öğüt bölümleri ağırlıkla dörtlüklerle kurulmuştur. AYT kaynaklarında 40 beyit ve 101 dörtlük bilgisiyle verilir. Aruzla yazılmış, ayet ve hadislerle düşünceler desteklenmiş; Arapça-Farsça söz varlığı Kutadgu Bilig’e göre daha belirgin hâle gelmiştir.
Dikkat
Atabetü’l-Hakayık bir siyasetname değildir. Öğüt verici olması Kutadgu Bilig’le ortak yönüdür; fakat merkezinde devlet düzeni değil bireysel ahlak, bilgi, dil, cömertlik ve ölçülü yaşam vardır.
Örnek - 11
Aşağıdaki konu kümelerinden hangisi Atabetü’l-Hakayık’a en uygundur?
A) Adaletli hükümdar, vezir ve devlet teşkilatı
B) Bilginin değeri, dilin korunması, cömertlik ve tevazu
C) Türk boyları, harita ve sözlük bilgisi
D) İlahi aşk, zikir ve nefis terbiyesi
E) Oğuz beylerinin kahramanlıkları
Bilgi, dil, cömertlik ve tevazu Atabetü’l-Hakayık’ın ahlaki-didaktik çekirdeğini oluşturur.
Cevap: B
Örnek - 12
Bir eserin ilk bölümlerinin beyitlerle, öğüt bölümlerinin dörtlüklerle yazıldığı; ayet ve hadislerden yararlanılarak bireysel ahlakın işlendiği biliniyor. Bu eser aşağıdakilerden hangisidir?
A) Atabetü’l-Hakayık
B) Kutadgu Bilig
C) Dîvân-ı Hikmet
D) Dede Korkut Hikâyeleri
E) Dîvânu Lugâti’t-Türk
Beyit ve dörtlüklerden kurulan, ayet-hadis destekli ahlak ve öğüt kitabı Atabetü’l-Hakayık’tır.
Cevap: A
Örnek - 13
Kutadgu Bilig ile Atabetü’l-Hakayık’ın ortak yönü aşağıdakilerden hangisidir?
A) Sözlük niteliği taşımaları
B) Dede Korkut tarafından anlatılmaları
C) Öğretici olmaları ve Hakaniye Türkçesiyle yazılmaları
D) Yalnız hece ölçüsünü kullanmaları
E) Anonim halk hikâyelerinden oluşmaları
Her iki eser de didaktiktir ve Karahanlı/Hakaniye Türkçesinin ürünüdür; amaç ve konu merkezleri ise farklıdır.
Cevap: C
Dîvân-ı Hikmet
Dîvân-ı Hikmet, Hoca Ahmet Yesevi’nin “hikmet” adı verilen dinî-tasavvufi şiirlerinin öğrencileri tarafından bir araya getirildiği eserdir. İlahi aşk, peygamber sevgisi, dinin esasları, nefis terbiyesi, zikir, dervişlik adabı ve kötülüklerden sakınma işlenir. Amaç, İslamiyet’i Türkler arasında anlaşılır bir dille benimsetmektir.
Hikmetlerin çoğu dörtlük ve hece ölçüsüyle kurulmuştur; beyit ve aruzla yazılmış parçalar da vardır. Yesevi’nin halkın anlayabileceği söyleyişi ve kurduğu Yesevilik geleneği, dinî-tasavvufi halk şiirinin gelişmesinde belirleyici olmuştur. Hoca Ahmet Yesevi bu nedenle ilk büyük Türk mutasavvıflarından ve tekke şiirinin öncü isminden biri kabul edilir. Bugün elde bulunan yazmaların daha geç tarihlerde çoğaltılması, nüshalarda Çağatay Türkçesine yaklaşan dil özelliklerinin görülmesini açıklar.
Dikkat
Dîvân-ı Hikmet’in yazmaları farklı dönemlerde ve farklı kişilerce çoğaltılmış, Yesevi geleneğine bağlı yeni hikmetler de derlemeye katılmıştır. Bu yüzden kaynaklarda toplam hikmet sayısı değişebilir; AYT açısından yazar, tür, amaç, tema ve biçim özellikleri daha güvenli ayırıcılardır.
Örnek - 14
Bir eserde halkın anlayabileceği dille ilahi aşk, peygamber sevgisi, zikir ve nefis terbiyesi işlenmiş; şiirlere “hikmet” adı verilmiştir. Bu eserin yazarı aşağıdakilerden hangisidir?
A) Kaşgarlı Mahmud
B) Edip Ahmet Yükneki
C) Yusuf Has Hacib
D) Hoca Ahmet Yesevi
E) Yolluğ Tigin
“Hikmet” adı verilen dinî-tasavvufi şiirler Hoca Ahmet Yesevi’ye aittir ve Dîvân-ı Hikmet’te toplanmıştır.
Cevap: D
Örnek - 15
Dîvân-ı Hikmet ile ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi yanlıştır?
A) Dinî-tasavvufi halk şiirinin öncü eserlerindendir.
B) Hikmet adı verilen şiirleri içerir.
C) Nefis terbiyesi ve ilahi aşkı işler.
D) Türkçeyi Araplara öğretmek için hazırlanmıştır.
E) Dörtlük ve hece geleneğinden yararlanır.
Türkçeyi Araplara öğretmek amacı Dîvânu Lugâti’t-Türk’e aittir. Diğer özellikler Dîvân-ı Hikmet’le uyumludur.
Cevap: D
Örnek - 16
Aşağıdaki özelliklerden hangisi Dîvân-ı Hikmet’i Atabetü’l-Hakayık’tan ayırır?
A) Öğretici nitelik taşıması
B) Geçiş Dönemi ürünü olması
C) Tasavvuf ve dervişlik adabını hikmetlerle işlemesi
D) Türkçe yazılması
E) Ahlaki kavramlara yer vermesi
Öğreticilik ve ahlaki içerik iki eserde de bulunabilir. Hikmet, tasavvuf ve dervişlik adabı Dîvân-ı Hikmet’in ayırıcı yönüdür.
Cevap: C
ESERLERİ KARŞILAŞTIRMA VE GEÇİŞ KÖPRÜSÜ
Dört Temel Eseri Ayırma
AYT’de eserler çoğu zaman yazar adı verilmeden amaç, içerik veya “ilk” özelliği üzerinden sorulur. En güvenli yöntem, her eseri tek bir ezber cümlesine indirgemek yerine işlev alanıyla eşleştirmektir.
Eser
Yazar
Temel işlev
Güçlü ayırıcı
Kutadgu Bilig
Yusuf Has Hacib
İdeal devlet ve insan
Alegorik kişiler, siyasetname
Dîvânu Lugâti’t-Türk
Kaşgarlı Mahmud
Türkçeyi ve Türk dünyasını tanıtma
Sözlük, harita, antoloji
Atabetü’l-Hakayık
Edip Ahmet Yükneki
Ahlak ve öğüt
Bilgi, dil, cömertlik, ayet-hadis
Dîvân-ı Hikmet
Hoca Ahmet Yesevi
Tasavvufi eğitim
Hikmet, ilahi aşk, nefis terbiyesi
Devlet soruluyorsaKutadgu Bilig
Dil ve harita soruluyorsaDîvânu Lugâti’t-Türk
Ahlak kitabı soruluyorsaAtabetü’l-Hakayık
Tasavvuf soruluyorsaDîvân-ı Hikmet
Dikkat
“Öğretici” sözcüğü tek başına ayırıcı değildir: Kutadgu Bilig devlet ve toplum, Atabetü’l-Hakayık ahlak, Dîvân-ı Hikmet tasavvuf öğretir; Dîvânu Lugâti’t-Türk ise dil ve kültür bilgisini sistemleştirir.
Örnek - 17
Aşağıdaki tabloda I–IV numaralı eserlerin baskın işlevleri verilmiştir:
Eser
Baskın işlev
I
İdeal devlet düzenini alegorik kişilerle anlatma
II
Türkçeyi öğretirken boylar ve coğrafya hakkında bilgi verme
III
Bireysel ahlak ve dilin korunması üzerine öğüt verme
IV
Hikmetlerle tasavvufi eğitim verme
Bu eserler aşağıdakilerin hangisinde doğru sıralanmıştır?
Devlet–Kutadgu Bilig, dil ve coğrafya–Dîvânu Lugâti’t-Türk, ahlak–Atabetü’l-Hakayık, tasavvuf–Dîvân-ı Hikmet eşleşmesi A seçeneğindedir.
Cevap: A
Örnek - 18
Bir soruda eser adı verilmeyip “harita, Türk boyları, atasözleri ve sözlü şiir örnekleri” ipuçları kullanılmıştır. Aynı soruda çeldirici olarak “ayet-hadis destekli ahlak öğütleri” verilmiştir. Bu iki özellik kümesi sırasıyla hangi eserlere aittir?
A) Kutadgu Bilig – Dîvân-ı Hikmet
B) Dîvânu Lugâti’t-Türk – Atabetü’l-Hakayık
C) Atabetü’l-Hakayık – Kutadgu Bilig
D) Dîvân-ı Hikmet – Dîvânu Lugâti’t-Türk
E) Dede Korkut – Kutadgu Bilig
Harita ve Türk boyları Dîvânu Lugâti’t-Türk’ü; ayet-hadis destekli ahlak öğütleri Atabetü’l-Hakayık’ı gösterir.
Cevap: B
Dede Korkut Hikâyeleri: Destandan Halk Hikâyesine
Dede Korkut Hikâyeleri, Oğuz Türklerinin destansı anlatılarını İslami unsurlarla birleştiren anonim bir eserdir. Nazım ve nesrin iç içe oluşu, kahramanlık ve olağanüstülüklerle günlük hayat ayrıntılarını birlikte taşıması, onu destandan halk hikâyesine geçişin önemli köprülerinden biri yapar.
Eserde Dede Korkut yazar değildir; hikâyelerde öğüt veren, çocuklara ad koyan, anlaşmazlıkları çözen Oğuz bilgesidir. Metinlerin XV. yüzyıl çevresinde yazıya geçirildiği kabul edilir. Dresden nüshası on iki, Vatikan nüshası altı hikâye içerir; Türkmen Sahra nüshasında farklı metin parçaları ve ek anlatılar bulunmuştur.
Destan mirasıKahramanlık ve olağanüstülük
+
Halk hikâyesi yönüNazım-nesir, aile ve günlük hayat
→
Dede KorkutOğuz kültürünün geçiş metni
Dikkat
Dede Korkut eserin yazarı değildir. Eser anonimdir; Dede Korkut anlatıların içindeki bilge ve ozan kişidir. Bu ayrım AYT sorularında sık kullanılan bir çeldiricidir.
Örnek - 19
Aşağıdakilerden hangisi Dede Korkut Hikâyeleri’nin destandan halk hikâyesine geçiş ürünü sayılmasını en iyi açıklar?
A) Yalnız tarihî belgelerden oluşması
B) Kahramanlık ve olağanüstülüklerle nazım-nesir karışık günlük hayat anlatısını birleştirmesi
C) Araplara Türkçe öğretmek amacıyla yazılması
D) Dört alegorik kişiyle devlet düzenini anlatması
E) Tamamının hece ölçülü dörtlüklerden oluşması
Destansı kahramanlık ve olağanüstülüklerin nazım-nesir karışık, sosyal hayata yakın hikâyelerle birleşmesi geçiş niteliğini oluşturur.
Cevap: B
Örnek - 20
Dede Korkut Hikâyeleri ile ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi yanlıştır?
A) Eser anonimdir.
B) Dede Korkut anlatılarda bilge kişidir.
C) Nazım ve nesir birlikte kullanılmıştır.
D) Oğuzların sosyal ve kültürel hayatından izler taşır.
E) Dede Korkut tarafından yazılmış bir siyasetnamedir.
Eser siyasetname değildir ve Dede Korkut tarafından yazılmamıştır. Dede Korkut anlatı kişisi, eser ise anonimdir.
Cevap: E
Geçiş Dönemi Türk edebiyatını öğrenirken yalnız eser–yazar eşleştirmesi yeterli değildir. Kutadgu Bilig devlet ve adalet; Dîvânu Lugâti’t-Türk dil ve kültür; Atabetü’l-Hakayık ahlak; Dîvân-ı Hikmet tasavvuf; Dede Korkut ise destandan halk hikâyesine uzanan anlatı geleneği üzerinden ayrılır. Bu işlev haritası, benzer görünen öğretici eserleri AYT sorularında güvenle ayırmayı sağlar.
