AYT Yedi Meşaleciler konu anlatımı kapsamında topluluğun oluşumu, canlılık, samimilik ve yenilik ilkeleri, yedi sanatçının edebî yönleri ve eserleri işlenecektir.
AYT edebiyat konularının tamamına AYT konu anlatımı arşivinden ulaşabilirsiniz.
YEDİ MEŞALECİLERİN ORTAYA ÇIKIŞI
Yedi Meşale Kitabı ve Meşale Dergisi
Yedi Meşaleciler, 1928’de yedi genç sanatçının şiir ve yazılarını Yedi Meşale adlı ortak kitapta yayımlamasıyla ortaya çıkar. Cumhuriyet Dönemi’nin bildiri niteliğinde bir metinle kendini duyuran ilk edebî topluluğudur. Bir edebî okul veya uzun süreli akım olmaktan çok, yeni bir şiir arayışını temsil eden kısa ömürlü bir topluluktur.
Topluluğun üyeleri Ziya Osman Saba, Yaşar Nabi Nayır, Cevdet Kudret Solok, Vasfi Mahir Kocatürk, Sabri Esat Siyavuşgil, Muammer Lütfi Bahşi ve Kenan Hulusi Koray‘dır. Altı üye şiirle, Kenan Hulusi ise hikâye ve romanla ilgilenir. Ortak kitaptan sonra Meşale dergisini çıkarırlar; derginin kısa sürede kapanması ve üyelerin farklı türlere yönelmesi topluluğun dağılmasını hızlandırır.
→
→
Canlılık, Samimilik ve Sürekli Yenilik
Yedi Meşaleciler, edebiyatın ilkelerini canlılık, samimilik ve sürekli yenilik olarak açıklar. Beş Hececilerin memleket ve yurt sevgisini zamanla tekrara düşmüş, yapay ve içtenlikten uzak bulurlar. Şiirin yalnız alışılmış kır manzaraları ve kalıplaşmış aşk konularıyla sınırlanmasına karşı çıkar; yeni imge, tema ve söyleyiş arayışını savunurlar.
Sanat için sanat ilkesini benimser, sembolizm ve empresyonizmden etkilenirler. Şiirde dış dünyayı olduğu gibi kopyalamak yerine izlenim, duygu ve hayali önemserler. Hece ölçüsünü bütünüyle reddetmez; onu yeni imgeler ve modern bir duyarlıkla kullanmak isterler. Bu özellikler topluluğu saf şiirin geniş estetik çevresine yaklaştırır.
Yedi Meşaleciler ile saf şiir aynı şey değildir: Saf şiir belirli üyeleri olmayan geniş bir poetikadır; Yedi Meşaleciler ise yedi kişilik tarihsel topluluktur. Ayrıca üyelerin çoğu zamanla şiirden uzaklaşmış, yalnız Ziya Osman Saba şiir çizgisini kesintisiz biçimde sürdürmüştür.
YEDİ MEŞALECİLERİN SANATÇILARI
Ziya Osman Saba, Yaşar Nabi ve Cevdet Kudret
Ziya Osman Saba, topluluğun şiire en bağlı ve saf şiir çizgisini en uzun sürdüren ismidir. Ev ve aile sevgisi, çocukluk, geçmişe özlem, küçük mutluluklar, İstanbul, Allah’a bağlılık ve ölüm şiirlerinin temelidir. Heceyi ve serbest ölçüyü kullanır. Şiir kitapları Sebil ve Güvercinler, Geçen Zaman ve Nefes Almak; hikâyeleri Mesut İnsanlar Fotoğrafhanesi ile Değişen İstanbul‘dur.
Yaşar Nabi Nayır, şiirle başladığı edebiyat hayatını farklı türlerle sürdürür. Onar Mısra ve Kahramanlar şiir; Bir Kadın Söylüyor ve Adem ile Havva roman; Sevi Çıkmazı hikâye; Mete, İnkılap Çocukları ve Köyün Namusu tiyatro eserlerindendir. Kurduğu Varlık dergisi ve yayıneviyle Cumhuriyet kültür hayatında kalıcı bir kurum oluşturur.
Cevdet Kudret Solok, şiire bağlılığını Ziya Osman’dan sonra en uzun sürdüren üyelerden biridir; asıl ağırlığını roman, tiyatro ve edebiyat araştırmalarına verir. Birinci Perde şiir; Sınıf Arkadaşları, Havada Bulut Yok ve Karıncayı Tanırsınız roman; Tersine Akan Nehir tiyatro eseridir. Türk Edebiyatında Hikâye ve Roman, Karagöz ve Orta Oyunu araştırmaları arasındadır.
| Sanatçı | Şiir / anlatı | Ayırıcı ipucu |
|---|---|---|
| Ziya Osman Saba | Sebil ve Güvercinler, Mesut İnsanlar Fotoğrafhanesi | Ev, aile, çocukluk, küçük mutluluk |
| Yaşar Nabi Nayır | Onar Mısra, Bir Kadın Söylüyor | Varlık dergisi ve yayıncılık |
| Cevdet Kudret Solok | Birinci Perde, Sınıf Arkadaşları | Edebiyat tarihi ve araştırma |
Şiirden örnek — Ziya Osman Saba, “Geçen Zaman”: “Eski geceler, sevdiklerimle dolu odalar… / Yalnız bırakmayın beni hatıralar.”
“Odalar” ve “sevdiklerimle” günlük ev hayatını somutlaştırır; hatıralara doğrudan sesleniş geçmiş özlemini duyurur. Saba’nın yalın ve kişisel söyleyişi, ev ve aile duyarlığını samimi bir sesle aktarır. Bu örnek şairin bireysel sesini gösterir; topluluğun bütün şiirlerini tek kalıba sokmaz.
Vasfi Mahir, Sabri Esat, Muammer Lütfi ve Kenan Hulusi
Vasfi Mahir Kocatürk, heceyle lirik, epik ve pastoral şiirler yazar; yurt güzellikleri ve kahramanlık temalarını işler. Tunç Sesleri, Dağların Derdi, Bizim Türküler, Ergenekon ve Geçmiş Geceler şiir; Yaman tiyatro eseridir. Daha sonra edebiyat tarihi, antoloji ve araştırma çalışmalarına yönelir.
Sabri Esat Siyavuşgil, bireysel şiirlerinde eşya ve mekânı canlı ayrıntılarla işler. Şiir kitabı Odalar ve Sofalar‘dır. Psikoloji profesörüdür; Sait Faik’in hikâyelerini Fransızcaya çevirmiş, İstanbul’da Karagöz ve Karagöz’de İstanbul adlı incelemeyi yazmıştır.
Muammer Lütfi Bahşi, aruzdan heceye geçer; millî konulara yönelir. Türk Akdeniz ve İlk Kurşun başlıca şiirleridir. Topluluk dağıldıktan sonra edebiyattan uzaklaşması, eser sayısının sınırlı kalmasına yol açar.
Kenan Hulusi Koray, topluluğun yalnız hikâye ve romanla ilgilenen üyesidir. Korku ve ürpertiyi Cumhuriyet hikâyesine taşıyan öncü yazarlardandır. Bir Yudum Su, Bahar Hikâyeleri, Bir Otelde Yedi Kişi ve Son Öpüş hikâye; Osmanoflar roman türündedir.
YEDİ MEŞALECİLERİ AYIRAN ÖLÇÜTLER
Yedi Üyenin Yazın Alanları
Yedi Meşaleciler, 1928’de yayımlanan Yedi Meşale kitabıyla tanınan yedi yazardan oluşur. Topluluğun şiir ağırlıklı çizgisinde altı üye şiirleriyle; Kenan Hulusi Koray ise öykü ve romanlarıyla öne çıkar. Üyeler yayıncılık, edebiyat tarihi, araştırma ve psikoloji gibi alanlarda da birbirinden ayrılır.
| Üye | Yazın alanı |
|---|---|
| Ziya Osman Saba | Şiir ve hikâye |
| Yaşar Nabi Nayır | Şiir ve yayıncılık |
| Cevdet Kudret Solok | Şiir ve edebiyat araştırmaları |
| Vasfi Mahir Kocatürk | Şiir ve edebiyat tarihi |
| Sabri Esat Siyavuşgil | Şiir, psikoloji ve çeviri |
| Muammer Lütfi Bahşi | Şiir; sınırlı sayıda eser |
| Kenan Hulusi Koray | Öykü ve roman |
Üyeleri ayırırken ortak şiir çevresinin yanında bireysel üretim alanlarına da bakılır. Cevdet Kudret’in edebiyat incelemeleri, Vasfi Mahir’in edebiyat tarihi çalışmaları ve Sabri Esat’ın psikoloji alanındaki çalışmaları bu çeşitliliği gösterir. Eserleri karşılaştırırken sanatçı bilgisinin yanı sıra türünü de gözetmek gerekir.
I. Yedi Meşaleciler topluluğundadır.
II. Saf şiir çizgisini topluluk dağıldıktan sonra da sürdürmüştür.
III. Ev, aile, çocukluk ve küçük mutlulukları işlemiştir.
IV. Mesut İnsanlar Fotoğrafhanesi adlı hikâye kitabı vardır.
Bu sanatçı aşağıdakilerden hangisidir?