TYT üçgende eşlik, benzerlik ve Thales teoremi konu anlatımı kapsamında eş üçgenlerde karşılık sırası ve eşlik koşulları, benzer üçgenlerde benzerlik oranları, temel orantı ve Thales teoremi işlenecektir.
TYT geometri konularının tamamına TYT konu anlatımı arşivinden ulaşabilirsiniz.
Üçgenlerde Eşlik
Eş Üçgen ve Karşılık Sırası
Karşılıklı kenar uzunlukları ve karşılıklı açı ölçüleri eşit olan iki üçgen eştir. ABC ≅ DEF yazımında sıralama A↔D, B↔E ve C↔F karşılığını verir. Buna göre AB = DE, BC = EF, AC = DF; m(A) = m(D), m(B) = m(E) ve m(C) = m(F) olur.
Eşlik oranı 1’dir. Üçgenlerden biri döndürülmüş, yansıtılmış veya başka bir konuma taşınmış olsa da kenar ve açı karşılıkları değişmez. Bu nedenle yalnız şeklin duruşuna bakmak yerine eşlik ifadesindeki harf sırası izlenmelidir.
Kenar–Açı–Kenar (KAK) Eşliği
İki üçgende ikişer kenar ve bu kenarların arasında kalan açı karşılıklı olarak eşitse üçgenler KAK ile eştir. Açının verilen iki kenarın arasında olması zorunludur; iki kenarla birlikte arada olmayan bir açının eşitliği genel durumda eşliği kanıtlamaz.

Açı–Kenar–Açı (AKA) ve Kenar–Kenar–Kenar (KKK)
Bir kenar ile o kenarın iki ucundaki açılar eşitse AKA eşliği kurulur. Üçgenin iç açıları toplamı 180° olduğundan iki açının eşitliği üçüncü açı eşitliğini de getirir. Üç kenarın karşılıklı eş olması ise KKK eşliğidir.
| Ölçüt | Yeterli veri | Dikkat |
|---|---|---|
| KAK | İki kenar ve aradaki açı | Açı, verilen kenarların arasında olmalı |
| AKA | İki açı ve aradaki kenar | Karşılık sırası korunmalı |
| KKK | Üç karşılıklı kenar | Açı ölçmeye gerek yoktur |
Üçgenlerde Benzerlik
Benzer Üçgen ve Benzerlik Oranı
Karşılıklı açıları eş, karşılıklı kenarları orantılı olan üçgenler benzerdir. ABC ~ DEF yazımında A↔D, B↔E ve C↔F olduğundan ABDE = BCEF = ACDF = k eşitliği kurulur. Buradaki k, ilk üçgenin ikinci üçgene benzerlik oranıdır.
k = 1 ise iki üçgen yalnız benzer değil, aynı zamanda eştir. k değeri yazım yönüne bağlıdır: ABC’nin DEF’ye oranı k ise DEF’nin ABC’ye oranı 1k olur.
Benzerlikte Yardımcı Elemanlar ve Çevre
Benzer üçgenlerde karşılıklı yükseklikler, kenarortaylar, açıortaylar, çevreler, iç teğet çember yarıçapları ve çevrel çember yarıçapları da benzerlik oranıyla değişir. ABCDEF = k ise hABChDEF = vABCvDEF = Çevre(ABC)Çevre(DEF) = k olur.
Uzunluklar k ile değişirken alanlar k² ile değişir. Alan bağıntılarının ayrıntılı kullanımı bir sonraki “Üçgende Alan” konusunda ele alınacaktır.
AA, KAK ve KKK Benzerlik Ölçütleri
İki açısı karşılıklı eş olan üçgenler AA ile benzerdir. İki çift kenarın oranı eş ve bu kenarların arasındaki açılar eşse KAK; üç çift kenarın oranları eşse KKK benzerliği oluşur. Benzerlikte kenarların eş olması değil, aynı katsayıyla orantılı olması aranır.
Paralellik, Temel Orantı ve Thales
Temel Orantı Teoremi
ABC üçgeninde D, AB üzerinde; E, AC üzerinde ve DE ∥ BC ise ADE ~ ABC olur. Bu benzerlikten ADAB = AEAC = DEBC yazılır. Aynı düzen, kenarların ayrılan parçaları için de ADDB = AEEC oranını verir.
Tersi de geçerlidir: D ve E iki kenarı aynı oranda bölüyorsa DE doğrusu üçüncü kenara paraleldir. Oran yazarken bir tarafta “üst parça/alt parça” seçildiyse diğer tarafta da aynı yön korunmalıdır.

Thales Teoremi ve Paralel Doğrular
En az üç paralel doğru iki kesenle kesildiğinde, paraleller arasında kalan karşılıklı parçalar orantılıdır. Bir kesende sırasıyla a ve b; diğerinde c ve d uzunlukları oluşuyorsa ab = cd olur. Parçaların toplamı kullanıldığında yön değiştirmemek şartıyla aa + b = cc + d biçimi de yazılabilir.
Kelebek Benzerliği ve Kesişen Doğrular
AB ∥ CD olan bir düzende AC ile BD doğruları O noktasında kesişiyorsa AOB ve COD üçgenleri AA ile benzerdir. Ters açılar O’da eş, paralellikten doğan yöndeş veya iç ters açılar da karşılıklıdır. Bu nedenle AOOC = BOOD = ABCD oranı elde edilir.
Benzerliği Problem İçinde Tanıma
Gölge, ayna, ölçek, harita, maket ve perspektif sorularında benzer üçgenler çoğu zaman doğrudan adlandırılmaz. Paralel ışınlar, ortak görüş doğrusu, dik duran cisimler veya aynı eğim açıları AA benzerliğini kurar. Çözümde önce hangi iki üçgenin benzer olduğu belirtilmeli, sonra karşılık sırası üzerinden oran yazılmalıdır.



