TYT ÜÇGENDE EŞLİK, BENZERLİK VE THALES TEOREMİ

0
144
11 TYT üçgende eşlik, benzerlik ve Thales teoremi geometri konu anlatımı kapağı

TYT üçgende eşlik, benzerlik ve Thales teoremi konu anlatımı kapsamında eş üçgenlerde karşılık sırası ve eşlik koşulları, benzer üçgenlerde benzerlik oranları, temel orantı ve Thales teoremi işlenecektir.
TYT geometri konularının tamamına TYT konu anlatımı arşivinden ulaşabilirsiniz.

Üçgenlerde Eşlik

Eş Üçgen ve Karşılık Sırası

Karşılıklı kenar uzunlukları ve karşılıklı açı ölçüleri eşit olan iki üçgen eştir. ABC ≅ DEF yazımında sıralama A↔D, B↔E ve C↔F karşılığını verir. Buna göre AB = DE, BC = EF, AC = DF; m(A) = m(D), m(B) = m(E) ve m(C) = m(F) olur.

Eşlik oranı 1’dir. Üçgenlerden biri döndürülmüş, yansıtılmış veya başka bir konuma taşınmış olsa da kenar ve açı karşılıkları değişmez. Bu nedenle yalnız şeklin duruşuna bakmak yerine eşlik ifadesindeki harf sırası izlenmelidir.

Dikkat
Eşlik ya da benzerlik yazılırken harf sırası karşılıklı köşeleri gösterir. Sıra yanlış kurulursa doğru oranlar bile yanlış kenarlar arasında yazılmış olur.

Örnek - 1
ABC ≅ EFD, AB = 7, BC = 9 ve AC = 11 birimdir. Buna göre EF + FD toplamı kaç birimdir?

A) 16
B) 18
C) 20
D) 22
E) 27
ABC ≅ EFD sıralamasında B↔F ve C↔D’dir. Bu yüzden EF = AB = 7, FD = BC = 9 ve toplam 16 bulunur.

Cevap: A

Kenar–Açı–Kenar (KAK) Eşliği

İki üçgende ikişer kenar ve bu kenarların arasında kalan açı karşılıklı olarak eşitse üçgenler KAK ile eştir. Açının verilen iki kenarın arasında olması zorunludur; iki kenarla birlikte arada olmayan bir açının eşitliği genel durumda eşliği kanıtlamaz.

İki kenar ve aradaki açıyla KAK eşliği
KAK eşliğinde iki kenar ve bu kenarların arasındaki açı karşılıklıdır
Örnek - 2
ABC ve DEF üçgenlerinde AB = DE = 6, AC = DF = 8, m(A) = m(D) ve BC = 10 birimdir. Buna göre EF kaç birimdir?

A) 6
B) 8
C) 9
D) 10
E) 12
Eş olan açı, verilen 6 ve 8 birimlik kenarların arasındadır. Üçgenler KAK ile eştir; BC’nin karşılığı EF olduğundan EF = 10’dur.

Cevap: D

Açı–Kenar–Açı (AKA) ve Kenar–Kenar–Kenar (KKK)

Bir kenar ile o kenarın iki ucundaki açılar eşitse AKA eşliği kurulur. Üçgenin iç açıları toplamı 180° olduğundan iki açının eşitliği üçüncü açı eşitliğini de getirir. Üç kenarın karşılıklı eş olması ise KKK eşliğidir.

Ölçüt Yeterli veri Dikkat
KAK İki kenar ve aradaki açı Açı, verilen kenarların arasında olmalı
AKA İki açı ve aradaki kenar Karşılık sırası korunmalı
KKK Üç karşılıklı kenar Açı ölçmeye gerek yoktur
Örnek - 3
Aşağıdaki veri gruplarından hangisi iki üçgenin eşliğini tek başına kesinleştirmez?

A) Üç karşılıklı kenarın eş olması
B) İki açı ile bu açıların arasındaki kenarın eş olması
C) İki kenar ile aralarındaki açının eş olması
D) İki kenar ile bu kenarlardan yalnız birinin karşısındaki açının eş olması
E) Bir kenarın iki ucundaki açıların ve o kenarın eş olması
D seçeneği kenar–kenar–aralarında olmayan açı durumudur. Bu veriler farklı üçgenler oluşturabildiği için genel bir eşlik ölçütü değildir.

Cevap: D

Üçgenlerde Benzerlik

Benzer Üçgen ve Benzerlik Oranı

Karşılıklı açıları eş, karşılıklı kenarları orantılı olan üçgenler benzerdir. ABC ~ DEF yazımında A↔D, B↔E ve C↔F olduğundan ABDE = BCEF = ACDF = k eşitliği kurulur. Buradaki k, ilk üçgenin ikinci üçgene benzerlik oranıdır.

k = 1 ise iki üçgen yalnız benzer değil, aynı zamanda eştir. k değeri yazım yönüne bağlıdır: ABC’nin DEF’ye oranı k ise DEF’nin ABC’ye oranı 1k olur.

Örnek - 4
ABC ~ DEF ve ABDE = 35’tir. BC = 12 birim olduğuna göre EF kaç birimdir?

A) 15
B) 18
C) 20
D) 24
E) 30
BCEF de 35 olmalıdır. 12EF = 35 eşitliğinden 3 * EF = 60 ve EF = 20 bulunur.

Cevap: C

Benzerlikte Yardımcı Elemanlar ve Çevre

Benzer üçgenlerde karşılıklı yükseklikler, kenarortaylar, açıortaylar, çevreler, iç teğet çember yarıçapları ve çevrel çember yarıçapları da benzerlik oranıyla değişir. ABCDEF = k ise hABChDEF = vABCvDEF = Çevre(ABC)Çevre(DEF) = k olur.

Uzunluklar k ile değişirken alanlar k² ile değişir. Alan bağıntılarının ayrıntılı kullanımı bir sonraki “Üçgende Alan” konusunda ele alınacaktır.

Örnek - 5
ABC ~ DEF, benzerlik oranı ABCDEF = 23 ve ABC üçgeninde A köşesine ait kenarortay 8 birimdir. DEF üçgenindeki karşılık gelen kenarortay kaç birimdir?

A) 9
B) 10
C) 12
D) 14
E) 16
Kenarortaylar da benzerlik oranıyla değişir. 8v = 23 eşitliğinden v = 12 bulunur.

Cevap: C

AA, KAK ve KKK Benzerlik Ölçütleri

İki açısı karşılıklı eş olan üçgenler AA ile benzerdir. İki çift kenarın oranı eş ve bu kenarların arasındaki açılar eşse KAK; üç çift kenarın oranları eşse KKK benzerliği oluşur. Benzerlikte kenarların eş olması değil, aynı katsayıyla orantılı olması aranır.

Örnek - 6
ABC üçgeninin açıları 42°, 71° ve 67°’dir. DEF üçgeninde m(D) = 42° ve m(E) = 67° olduğuna göre aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi doğrudur?

A) A↔D, B↔E, C↔F
B) A↔E, B↔D, C↔F
C) A↔D, B↔F, C↔E
D) A↔F, B↔E, C↔D
E) A↔E, B↔F, C↔D
DEF üçgeninin üçüncü açısı 71°’dir. Dolayısıyla 42° olan A↔D, 71° olan B↔F ve 67° olan C↔E eşleşir.

Cevap: C

Paralellik, Temel Orantı ve Thales

Temel Orantı Teoremi

ABC üçgeninde D, AB üzerinde; E, AC üzerinde ve DE ∥ BC ise ADE ~ ABC olur. Bu benzerlikten ADAB = AEAC = DEBC yazılır. Aynı düzen, kenarların ayrılan parçaları için de ADDB = AEEC oranını verir.

Tersi de geçerlidir: D ve E iki kenarı aynı oranda bölüyorsa DE doğrusu üçüncü kenara paraleldir. Oran yazarken bir tarafta “üst parça/alt parça” seçildiyse diğer tarafta da aynı yön korunmalıdır.

Üçgende paralel doğru ile oluşan temel orantı ve benzerlik
DE ∥ BC olduğunda oluşan benzer üçgenler ve karşılıklı oranlar
Örnek - 7
ABC üçgeninde D∈AB, E∈AC ve DE ∥ BC’dir. AD = 6, DB = 3 ve AE = 8 birim olduğuna göre EC kaç birimdir?

A) 2
B) 3
C) 4
D) 6
E) 8
ADDB = AEEC olduğundan 63 = 8EC yazılır. 2 = 8EC eşitliğinden EC = 4 bulunur.

Cevap: C

Thales Teoremi ve Paralel Doğrular

En az üç paralel doğru iki kesenle kesildiğinde, paraleller arasında kalan karşılıklı parçalar orantılıdır. Bir kesende sırasıyla a ve b; diğerinde c ve d uzunlukları oluşuyorsa ab = cd olur. Parçaların toplamı kullanıldığında yön değiştirmemek şartıyla aa + b = cc + d biçimi de yazılabilir.

Örnek - 8
Üç paralel doğru iki kesenle kesiliyor. Birinci kesende paraleller arasındaki parçalar 3 ve 5 birim, ikincisinde bunlara karşılık gelen parçalar 6 ve x birimdir. x kaçtır?

Üç paralel doğruyu kesen iki kesende karşılıklı 3, 5, 6 ve x aralıklarını gösteren şema.

A) 8
B) 9
C) 10
D) 12
E) 15
Karşılıklı parçalar orantılıdır: 35 = 6x. İçler dışlar çarpımından 3x = 30 ve x = 10 bulunur.

Cevap: C

Kelebek Benzerliği ve Kesişen Doğrular

AB ∥ CD olan bir düzende AC ile BD doğruları O noktasında kesişiyorsa AOB ve COD üçgenleri AA ile benzerdir. Ters açılar O’da eş, paralellikten doğan yöndeş veya iç ters açılar da karşılıklıdır. Bu nedenle AOOC = BOOD = ABCD oranı elde edilir.

Örnek - 9
AB ∥ CD ve AC ile BD doğruları O’da kesişiyor. AO = 6, OC = 9 ve BO = 8 birim olduğuna göre OD kaç birimdir?

AB ile CD paralelken AC ve BD doğrularının O’da kesişip AOB ve COD üçgenlerini oluşturduğu, verilen parçaları gösteren şekil.

A) 10
B) 12
C) 14
D) 16
E) 18
AOOC = BOOD olduğundan 69 = 8OD yazılır. 6 * OD = 72 ve OD = 12 bulunur.

Cevap: B

Benzerliği Problem İçinde Tanıma

Gölge, ayna, ölçek, harita, maket ve perspektif sorularında benzer üçgenler çoğu zaman doğrudan adlandırılmaz. Paralel ışınlar, ortak görüş doğrusu, dik duran cisimler veya aynı eğim açıları AA benzerliğini kurar. Çözümde önce hangi iki üçgenin benzer olduğu belirtilmeli, sonra karşılık sırası üzerinden oran yazılmalıdır.

Örnek - 10
Aynı anda ölçüm yapılan düz bir zeminde 1,8 metre boyundaki bir kişinin gölgesi 1,2 metre, bir direğin gölgesi 8 metredir. Güneş ışınları paralel olduğuna göre direğin boyu kaç metredir?

Paralel güneş ışınları altında 1,8 m boyundaki kişi ile gölgesini, 8 m gölgeli ve yüksekliği bilinmeyen direği gösteren şema.

A) 9
B) 10
C) 11
D) 12
E) 14
Kişi ve direğin oluşturduğu dik üçgenler AA ile benzerdir. 1,81,2 = h8 oranından h = 8 * 1,5 = 12 metre bulunur.

Cevap: D

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz