TYT ÜÇGENDE YÜKSEKLİK, KENAR ORTA DİKME VE ÜÇGENİN MERKEZLERİ

0
151
TYT geometri üçgende yükseklik, kenar orta dikme ve merkezler konu anlatımı kapağı

TYT üçgende yükseklik, kenar orta dikme ve merkezler konu anlatımı kapsamında yüksekliklerin ve kenar orta dikmelerin özellikleri, bu doğruların belirlediği diklik ve çevrel merkezler ile üçgenin dört temel merkezi işlenecektir.
TYT geometri konularının tamamına TYT konu anlatımı arşivinden ulaşabilirsiniz.

Üçgende Yükseklik ve Diklik Merkezi

Yüksekliğin Tanımı

Bir üçgende bir köşeden karşı kenara veya karşı kenarın uzantısına indirilen dik doğru parçasına yükseklik denir. A köşesinden BC doğrusuna indirilen yüksekliğin ayağı D ise AD ⟂ BC olur ve uzunluğu ha ile gösterilir. Dar açılı üçgende yükseklik ayakları kenarlar üzerinde, geniş açılı üçgende iki yükseklik ayağı kenarların uzantısındadır.

Bir kenar taban seçildiğinde üçgenin alanı, o kenara ait yükseklikle Alan = taban * yükseklik2 bağıntısından bulunur. Aynı üçgende seçilen taban değişirse ona ait yükseklik de değişir; alan değeri değişmez.

Dikkat
Yükseklik, bir köşeden karşı kenarın doğrusuna indirilen dikmedir. Geniş açılı üçgende ayak noktası kenarın uzantısında olabilir; yalnız kenar parçasını aramak eksik sonuç verir.

Örnek - 1
ABC üçgeninde BC = 18 birim ve A köşesinden BC’ye indirilen yükseklik 10 birimdir. ABC üçgeninin alanı kaç birimkaredir?

A) 72
B) 80
C) 90
D) 100
E) 180
Alan = 18 * 102 = 90 birimkaredir.

Cevap: C

Üç Yüksekliğin Kesişimi: Diklik Merkezi

Bir üçgenin üç yüksekliği tek bir noktada kesişir. Bu noktaya diklik merkezi denir ve genellikle H harfiyle gösterilir. İki yüksekliğin kesişimi bulunduğunda üçüncü yükseklik de aynı noktadan geçer.

Yükseklikler ve Diklik Merkezi geometri gösterimi
Yükseklikler ve Diklik Merkezi
Örnek - 2
Bir ABC üçgeninde H diklik merkezi üçgenin iç bölgesindedir. Buna göre ABC üçgeni için hangisi kesinlikle doğrudur?

A) Dik üçgendir
B) Geniş açılıdır
C) Dar açılıdır
D) İkizkenardır
E) Eşkenardır
Diklik merkezi yalnız dar açılı üçgende iç bölgededir. İkizkenar veya eşkenar olma zorunluluğu yoktur.

Cevap: C

Diklik Merkezinde Açı İlişkisi

ABC dar açılı üçgeninde diklik merkezi H üçgenin iç bölgesindedir. BH ⟂ AC ve CH ⟂ AB olduğundan m(BHC) = 180° – m(A) elde edilir. Benzer biçimde m(AHC) = 180° – m(B) ve m(AHB) = 180° – m(C) olur. Geniş açılı üçgende H üçgenin dışında kalır ve ışın yönleri değiştiğinden bu üç bağıntı birlikte kullanılamaz. Geniş açı A ise m(BHC) = 180° – m(A), m(AHC) = m(B) ve m(AHB) = m(C) olur. Geniş açı B ise m(AHC) = 180° – m(B), m(BHC) = m(A) ve m(AHB) = m(C) olur. Geniş açı C ise m(AHB) = 180° – m(C), m(BHC) = m(A) ve m(AHC) = m(B) olur.

Örnek - 3
ABC dar açılı üçgeninde H diklik merkezi ve m(A) = 58° olduğuna göre m(BHC) kaç derecedir?

A) 58
B) 90
C) 112
D) 122
E) 132
m(BHC) = 180° – 58° = 122° bulunur.

Cevap: D

Üçgen Türüne Göre Diklik Merkezinin Yeri

Dar açılı üçgende H içeride, dik üçgende dik açının bulunduğu köşede, geniş açılı üçgende ise üçgenin dışındadır. Geniş açılı üçgende dışarıda kesişen doğrular, iki kenarın kendisine değil uzantılarına indirilen yüksekliklerdir. Eşkenar üçgende bütün özel merkezler gibi H de üçgenin ortak merkezindedir.

Örnek - 4
ABC üçgeninde m(A) = 90°’dir. Üçgenin diklik merkezi aşağıdakilerden hangisidir?

A) A noktası
B) BC’nin orta noktası
C) Üçgenin içindeki herhangi bir nokta
D) Üçgenin dışındaki bir nokta
E) AB’nin orta noktası
AB ⟂ AC olduğundan B’den AC’ye indirilen yükseklik AB, C’den AB’ye indirilen yükseklik AC’dir. Bu yükseklikler A’da kesişir.

Cevap: A

Kenar Orta Dikme ve Çevrel Merkez

Bir Doğru Parçasının Orta Dikmesi

Bir kenarı tam ortasından dik kesen doğru, o kenarın kenar orta dikmesidir. AB doğru parçasının orta dikmesi üzerindeki her P noktası için PA = PB olur. Tersi de geçerlidir: PA = PB ise P, AB’nin orta dikmesi üzerindedir. Kenar orta dikme köşeden geçmek zorunda değildir; bu yönüyle yükseklikten ayrılır.

Örnek - 5
P noktası AB doğru parçasının orta dikmesi üzerindedir. PA = 3x – 2 ve PB = x + 10 olduğuna göre x kaçtır?

A) 4
B) 5
C) 6
D) 7
E) 8
Orta dikme üzerindeki P, A ve B’ye eşit uzaklıktadır. 3x – 2 = x + 10 eşitliğinden 2x = 12 ve x = 6 bulunur.

Cevap: C

Üç Kenar Orta Dikmenin Kesişimi

Üçgenin kenar orta dikmeleri tek bir O noktasında kesişir. O noktası üç köşeye eşit uzaklıktadır: OA = OB = OC. Bu nedenle O, üçgenin köşelerinden geçen çevrel çemberin merkezidir; ortak uzaklık çevrel çemberin yarıçapıdır.

Kenar Orta Dikmeler ve Çevrel Merkez geometri gösterimi
Kenar Orta Dikmeler ve Çevrel Merkez
Örnek - 6
ABC üçgeninde O çevrel merkez ve OA = 13 birimdir. OB + OC toplamı kaç birimdir?

A) 13
B) 20
C) 24
D) 26
E) 39
Çevrel merkez köşelere eşit uzaklıktadır. OB = OC = OA = 13 olduğundan toplam 26’dır.

Cevap: D

Üçgen Türüne Göre Çevrel Merkezin Yeri

Çevrel merkez dar açılı üçgende içeride, dik üçgende hipotenüsün orta noktasında, geniş açılı üçgende dışarıdadır. Dik üçgende hipotenüs çevrel çemberin çapı olduğundan çevrel yarıçap hipotenüsün yarısına eşittir.

Örnek - 7
Dik kenarları 10 ve 24 birim olan bir dik üçgenin çevrel çember yarıçapı kaç birimdir?

A) 6
B) 10
C) 12
D) 13
E) 17
Hipotenüs √(10² + 24²) = 26’dır. Dik üçgende çevrel yarıçap hipotenüsün yarısı olduğundan R = 13 bulunur.

Cevap: D

Üçgenin Dört Temel Merkezi

Merkezleri Oluşturan Yardımcı Elemanlar

Merkez Kesişen doğrular Temel özellik
Ağırlık merkezi (G) Kenarortaylar Her kenarortayı 2:1 böler
İç merkez (I) İç açıortaylar Kenarlara eşit uzaklıktadır
Diklik merkezi (H) Yükseklikler Konumu açı türüne bağlıdır
Çevrel merkez (O) Kenar orta dikmeler Köşelere eşit uzaklıktadır

Ağırlık merkezi ve iç merkez her üçgende iç bölgededir. Diklik merkezi ile çevrel merkezin yeri üçgenin dar, dik veya geniş açılı olmasına göre değişir. Üçgenin iç bölgesindeki bir noktanın üç kenar doğrusuna eşit dik uzaklıkta olması, o noktanın iç merkez olduğunu gösterir; üç köşeye eşit uzaklıktaki nokta ise çevrel merkezdir.

Örnek - 8
Bir üçgende K noktası A, B ve C köşelerine eşit uzaklıktadır. K noktası aşağıdaki merkezlerden hangisidir?

A) Ağırlık merkezi
B) İç merkez
C) Diklik merkezi
D) Çevrel merkez
E) Dış teğet merkezi
Köşelere eşit uzaklıktaki nokta kenar orta dikmelerin kesişimi olan çevrel merkezdir.

Cevap: D

Özel Üçgenlerde Merkezlerin Çakışması

Eşkenar üçgende kenarortay, açıortay, yükseklik ve kenar orta dikme aynı doğrulardır; G, I, H ve O tek noktada çakışır. İkizkenar üçgende ise simetri ekseni üzerinde bu merkezlerin tamamı bulunur, fakat genel olarak aynı noktada çakışmaları gerekmez.

Örnek - 9
Aşağıdakilerden hangisinde ağırlık merkezi, iç merkez, diklik merkezi ve çevrel merkez kesinlikle aynı noktadır?

A) Her dik üçgende
B) Her ikizkenar üçgende
C) Her eşkenar üçgende
D) Her geniş açılı üçgende
E) Kenarları tam sayı olan her üçgende
Dört yardımcı doğru ailesi yalnız eşkenar üçgende aynı doğrular üzerinde birleşir ve dört merkez çakışır.

Cevap: C

Merkez ve Uzunluğu Birlikte Kullanma

Bir soruda merkez adı verildiğinde önce ilgili yardımcı doğru ailesi belirlenmelidir. Ardından diklik, eşit uzaklık, orta nokta veya 2:1 oranından yalnız o merkeze ait olan kullanılmalıdır. Bu ayrım, benzer görünen şekillerde gereksiz bağıntı kullanımını önler.

Örnek - 10
Yüksekliği 6√3 birim olan eşkenar üçgende dört temel merkez aynı noktadadır. Üçgenin bir kenarı kaç birimdir?

A) 6
B) 8
C) 9
D) 12
E) 18
Eşkenar üçgende h = a√32‘dir. 6√3 = a√32 eşitliğinden a = 12 bulunur.

Cevap: D

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz